<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0486"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 486 金刚经会解了義</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 486 金刚经会解了義</title> <author>淸 徐昌治纂</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">486</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经会解了義</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02823"> <charName>CBETA CHARACTER CB02823</charName> <mapping cb:dec="985863" type="PUA">U+F0B07</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9825</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>颐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂-一)*臣*页]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16393"> <charName>CBETA CHARACTER CB16393</charName> <mapping cb:dec="999433" type="PUA">U+F4009</mapping> <mapping type="unicode">U+243E9</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[烈-列+勋]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17199"> <charName>CBETA CHARACTER CB17199</charName> <mapping cb:dec="1000239" type="PUA">U+F432F</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+60E7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>惧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+(目/大)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17781"> <charName>CBETA CHARACTER CB17781</charName> <mapping cb:dec="1000821" type="PUA">U+F4575</mapping> <mapping type="unicode">U+23835</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(木*夕*木)/(冗-几+(即-ㄗ+寸))]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18834"> <charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName> <mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>编⃝</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:28"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0207a" n="0207a"/> <lb ed="X" n="0207a01"/> <lb ed="X" n="0207a02"/> <lb ed="X" n="0207a03"/> <lb ed="X" n="0207a04"/> <lb ed="X" n="0207a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 486-A 金刚经会解了義自叙</cb:mulu><head>No. 486-A <lb ed="X" n="0207a06"/><lb ed="R039" n="0411a01"/> 金刚经会解了義自叙</head> <lb ed="X" n="0207a07"/> <lb ed="X" n="0207a08"/><lb ed="R039" n="0411a02"/><p xml:id="pX25p0207a0801">予于戊辰燕邸。考授别驾时。诵起金刚经。阅今三十 <lb ed="X" n="0207a09"/><lb ed="R039" n="0411a03"/>五载。口为诵而心无解。欲以不解解之。初非此可解。 <lb ed="X" n="0207a10"/><lb ed="R039" n="0411a04"/>彼不可解。又非有可解。有不可解。窃歎義味。何如是 <lb ed="X" n="0207a11"/><lb ed="R039" n="0411a05"/>深奥。究竟无浅。如何有深。无显。如何有奥。大而世界 <lb ed="X" n="0207a12"/><lb ed="R039" n="0411a06"/>此也。细而微尘此也。明明可擧似。明明无可擧似。繁 <lb ed="X" n="0207a13"/><lb ed="R039" n="0411a07"/>而生类此也。约而四相此也。实实有繫属。实实无所 <lb ed="X" n="0207a14"/><lb ed="R039" n="0411a08"/>繫属。法可说而法原无法。幷说亦无说。物可度。而物 <lb ed="X" n="0207a15"/><lb ed="R039" n="0411a09"/>无其物。幷度亦非度。上而授记。无授记。下而受持。无 <lb ed="X" n="0207a16"/><lb ed="R039" n="0411a10"/>受持。中而演说四句偈。无从而演说。诸相不立。归于 <lb ed="X" n="0207a17"/><lb ed="R039" n="0411a11"/>无我。造作不生。泯于无为。总之无可住之法。便无可 <lb ed="X" n="0207a18"/><lb ed="R039" n="0411a12"/>住之心。有住而无住之心。即是不降而降之法。故护 <lb ed="X" n="0207a19"/><lb ed="R039" n="0411a13"/>念非不谆切。而去来坐卧。先无定。付嘱非不叮咛。而 <lb ed="X" n="0207a20"/><lb ed="R039" n="0411a14"/>梦幻泡影。谁是真。予遍搜诸解。俱不过会文挈義。寻 <lb ed="X" n="0207a21"/><lb ed="R039" n="0411a15"/>章摘句尔<anchor xml:id="nkr_note_add_0207a2101" n="0207a2101"/><anchor xml:id="beg0207a2101" n="0207a2101"/>已<anchor xml:id="end0207a2101"/>。于其中。烦者汰之。讹者订之。晦者醒之。 <lb ed="X" n="0207a22"/><lb ed="R039" n="0411a16"/>倒者整之。前後呼应者。畅其词。虚实转变者。通其意。 <lb ed="X" n="0207a23"/><lb ed="R039" n="0411a17"/>谓直溯灵山会上。觌面吐露。觌面秉承。<persName>世尊</persName>不说说。 <lb ed="X" n="0207a24"/><lb ed="R039" n="0411a18"/>须菩提不闻闻。阿难结集于俨然未散时。而会取当 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0207b" n="0207b"/> <lb ed="X" n="0207b01"/><lb ed="R039" n="0411b01"/>日情境。余则何敢。若以坚利喩金刚。余则曰。坚莫坚 <lb ed="X" n="0207b02"/><lb ed="R039" n="0411b02"/>于此心。利莫利于此信法之心。心光即是<persName>佛</persName>光。人人 <lb ed="X" n="0207b03"/><lb ed="R039" n="0411b03"/>有现成般若。证<persName>佛</persName>不如证心。在在有捷经六波罗蜜。 <lb ed="X" n="0207b04"/><lb ed="R039" n="0411b04"/>至于非名是名。正第一義。难形容处。如云。日出西方 <lb ed="X" n="0207b05"/><lb ed="R039" n="0411b05"/>夜落东。桃花雪白李华红。何独不然。</p> <lb ed="X" n="0207b06"/><lb ed="R039" n="0411b06"/><p xml:id="pX25p0207b0601">时 <lb ed="X" n="0207b07" type="honorific"/><lb ed="R039" n="0411b07"/>顺治辛丑季春徐昌治觐周父书于大业堂中</p></cb:div> <lb ed="X" n="0207b08"/> <lb ed="X" n="0207b09"/> <lb ed="X" n="0207b10"/><cb:docNumber>No. 486</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0207b11"/><lb ed="R039" n="0412a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚经会解了義</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0207b12"/> <lb ed="X" n="0207b13"/><lb ed="R039" n="0412a02"/><byline cb:type="other">三藏法师 鸠摩罗什 原译</byline> <lb ed="X" n="0207b14"/><lb ed="R039" n="0412a03"/><byline cb:type="other">兄 徐从治肩虞父 徐光治孟<g ref="#CB16393">勋</g>父 同订</byline> <lb ed="X" n="0207b15"/><lb ed="R039" n="0412a04"/><byline cb:type="author">无依道人徐昌治觐周父 纂</byline> <lb ed="X" n="0207b16"/><lb ed="R039" n="0412a05"/><byline cb:type="other">男 徐升贞 徐乾贞 徐拱枢 <lb ed="X" n="0207b17" type="honorific"/><lb ed="R039" n="0412a06"/>孙 徐<g ref="#CB02823">颐</g>贞 徐储元 同挍</byline> <lb ed="X" n="0207b18"/> <lb ed="X" n="0207b19"/> <lb ed="X" n="0207b20"/> <lb ed="X" n="0207b21"/> <lb ed="X" n="0207b22"/> <lb ed="X" n="0207b23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">经题</cb:mulu> <lb ed="X" n="0207b24"/><lb ed="R039" n="0412a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0207b2401">金刚般若波罗蜜经</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0207c" n="0207c"/> <lb ed="X" n="0207c01"/><lb ed="R039" n="0412a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0207c0101">金刚二字。显<persName>佛</persName>一片金刚心。能断疑也。以世间常 <lb ed="X" n="0207c02"/><lb ed="R039" n="0412a13"/>情。不能知<persName>佛</persName>。及其日用行事。件件不与人同。未免 <lb ed="X" n="0207c03"/><lb ed="R039" n="0412a14"/>见而生疑。即弟子中。亦疑<persName>佛</persName>所说法。难信难解。今 <lb ed="X" n="0207c04"/><lb ed="R039" n="0412a15"/>幸空生。窥见<persName>世尊</persName>一班。忽生赞歎。故<persName>世尊</persName>因其疑 <lb ed="X" n="0207c05"/><lb ed="R039" n="0412a16"/>而破之。乃披自<anchor xml:id="nkr_note_add_0207c0501" n="0207c0501"/><anchor xml:id="beg0207c0501" n="0207c0501"/>己<anchor xml:id="end0207c0501"/>一片金刚心。令诸闻者。群疑顿 <lb ed="X" n="0207c06"/><lb ed="R039" n="0412a17"/>断。抑且能断众生烦恼。故弥勒二十七疑断发无 <lb ed="X" n="0207c07"/><lb ed="R039" n="0412a18"/>剩義。</p> <lb ed="X" n="0207c08"/><lb ed="R039" n="0412b01"/><p xml:id="pX25p0207c0801"><persName>佛</persName>说大般若经。六百卷。一十六会。此经第五百七 <lb ed="X" n="0207c09"/><lb ed="R039" n="0412b02"/>十七卷。<name role="" type="person">给孤独园</name>。第九会。金刚。乃护法力士所执 <lb ed="X" n="0207c10"/><lb ed="R039" n="0412b03"/>之瑶。极坚极利。无物不破。以坚喩般若体。以利喩 <lb ed="X" n="0207c11"/><lb ed="R039" n="0412b04"/>般若用。</p> <lb ed="X" n="0207c12"/><lb ed="R039" n="0412b05"/><p xml:id="pX25p0207c1201">般若云慧。乃不动智光。虚明神照。即是人人共有 <lb ed="X" n="0207c13"/><lb ed="R039" n="0412b06"/>的本觉真性。</p> <lb ed="X" n="0207c14"/><lb ed="R039" n="0412b07"/><p xml:id="pX25p0207c1401">波罗蜜。云到彼岸。见性得度。即是彼岸。未得度者。 <lb ed="X" n="0207c15"/><lb ed="R039" n="0412b08"/>即是此岸。其实彼岸乃固有之地。即此心极尽处 <lb ed="X" n="0207c16"/><lb ed="R039" n="0412b09"/>也。</p> <lb ed="X" n="0207c17"/><lb ed="R039" n="0412b10"/><p xml:id="pX25p0207c1701">众生业识。苦海茫茫。然海必从岸注。犹烦恼原以 <lb ed="X" n="0207c18"/><lb ed="R039" n="0412b11"/>慧生。转无边烦恼。为无边智慧。方到彼岸。是到原 <lb ed="X" n="0207c19"/><lb ed="R039" n="0412b12"/>无到。迷者自不悟耳<note place="inline">般若云智慧。破愚痴故。智慧与愚痴。俱无定体悟此心。即 <lb ed="X" n="0207c20"/><lb ed="R039" n="0412b13"/>愚痴是智慧。迷此心。即智慧是愚痴</note>。</p> <lb ed="X" n="0207c21"/><lb ed="R039" n="0412b14"/><p xml:id="pX25p0207c2101">经。径也。到彼岸之径路也。经者。能贯能摄。贯穿所 <lb ed="X" n="0207c22"/><lb ed="R039" n="0412b15"/>应说義。摄持所化众生。<persName>佛</persName>灭二千馀年。正法不至 <lb ed="X" n="0207c23"/><lb ed="R039" n="0412b16"/>散失。经之贯穿也。众生流浪六趣。遵教咸归正趣。 <lb ed="X" n="0207c24"/><lb ed="R039" n="0412b17"/>经之摄持也。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0208a" n="0208a"/> <lb ed="X" n="0208a01"/><lb ed="R039" n="0412b18"/><p xml:id="pX25p0208a0101">释经分三分。初序分。二正宗分。三流通分。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0208a02"/><lb ed="R039" n="0413a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法会因由分第一</cb:mulu><head>〇法会因由分第一</head> <lb ed="X" n="0208a03"/><lb ed="R039" n="0413a02"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0208a0301"><l>法会因由指路途</l><l>修心道者满江湖</l> <lb ed="X" n="0208a04"/><lb ed="R039" n="0413a03"/><l>欲行千里从初步</l><l>踏著家山是丈夫</l></lg> <lb ed="X" n="0208a05"/><lb ed="R039" n="0413a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0208a0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0208b01" n="0208b01"/>如是我闻一时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name><name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。与大比 <lb ed="X" n="0208a06"/><lb ed="R039" n="0413a05"/>丘众。千二百五十人俱。</p><p xml:id="pX25p0208a0610" cb:place="inline">尔时<persName>世尊</persName>食时。著衣持钵。</p><p xml:id="pX25p0208a0620" cb:place="inline">入 <lb ed="X" n="0208a07"/><lb ed="R039" n="0413a06"/>舍卫大城乞食。</p><p xml:id="pX25p0208a0707" cb:place="inline">于其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0208a0701" n="0208a0701"/><anchor xml:id="beg0208a0701" n="0208a0701"/>已<anchor xml:id="end0208a0701"/>。</p><p xml:id="pX25p0208a0715" cb:place="inline">还至本处。饭食 <lb ed="X" n="0208a08"/><lb ed="R039" n="0413a07"/>讫。收衣钵。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0208a0801" n="0208a0801"/><anchor xml:id="beg0208a0801" n="0208a0801"/>已<anchor xml:id="end0208a0801"/>敷座而坐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0208a09"/><lb ed="R039" n="0413a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0208a0901">此是<persName>佛</persName>住世说法仪式。如是。指经。我闻。阿难自称。 <lb ed="X" n="0208a10"/><lb ed="R039" n="0413a09"/>我从<persName>佛</persName>闻也。一时者。师资会合之时。<persName>佛</persName>者。觉也。自 <lb ed="X" n="0208a11"/><lb ed="R039" n="0413a10"/>觉。觉他也。<name role="" type="person">舍卫国</name>。波斯匿王所居。祇陀。太子之名。 <lb ed="X" n="0208a12"/><lb ed="R039" n="0413a11"/>华言战勝。因王战勝邻国而生。故名。祇树太子所 <lb ed="X" n="0208a13"/><lb ed="R039" n="0413a12"/>栽。太子捨此园。与须达长者。常<name role="" type="person">给孤独</name>贫人。内立 <lb ed="X" n="0208a14"/><lb ed="R039" n="0413a13"/>精舍。请<persName>佛</persName>住此说法。所共闻者。有大比丘等。此名 <lb ed="X" n="0208a15"/><lb ed="R039" n="0413a14"/>乞士。乞法于<persName>佛</persName>。乞食于人也。大者。人所敬仰。<persName>佛</persName>说妙 <lb ed="X" n="0208a16"/><lb ed="R039" n="0413a15"/>谛。非大比丘不能顿悟也。众者。会聚和合。千二百 <lb ed="X" n="0208a17"/><lb ed="R039" n="0413a16"/>五十人者。<persName>佛</persName>成道後。先度憍陈如五人。次度迦葉 <lb ed="X" n="0208a18"/><lb ed="R039" n="0413a17"/>等千人。後度舍利<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208001" n="0208001"/><persName>佛</persName>目犍连等。二百五十人。悉来 <lb ed="X" n="0208a19"/><lb ed="R039" n="0413a18"/>园中听法。俱者。主众咸在。则此经之得闻自<persName>佛</persName>更 <lb ed="X" n="0208a20"/><lb ed="R039" n="0413b01"/>无疑矣。尔时者。将欲说经之时。<persName>世尊</persName>。乃十号之一。 <lb ed="X" n="0208a21"/><lb ed="R039" n="0413b02"/>世出世间。福慧具足也。<persName>佛</persName>以日中食。食时。是将食 <lb ed="X" n="0208a22"/><lb ed="R039" n="0413b03"/>之时。著衣。即金色僧伽梨。二十五条衣也。钵。即应 <lb ed="X" n="0208a23"/><lb ed="R039" n="0413b04"/>量器。园在城外。自外入内。大城。处廣人多也。行乞。 <lb ed="X" n="0208a24"/><lb ed="R039" n="0413b05"/>折自傲。破他悭。次第。不分贫富也。原归园中饭食。 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0208b" n="0208b"/> <lb ed="X" n="0208b01"/><lb ed="R039" n="0413b06"/>置衣净钵。洗足。不令尘垢也。趺<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208002" n="0208002"/>伽打坐。不令疲倦 <lb ed="X" n="0208b02"/><lb ed="R039" n="0413b07"/>也。大圣行径。与凡人无异。其间多从容自在体态。</p> <lb ed="X" n="0208b03"/><lb ed="R039" n="0413b08"/><p xml:id="pX25p0208b0301">三宝不具。法会不成。如是。法也。<persName>佛</persName>在。<persName>佛</persName>也。大比丘。 <lb ed="X" n="0208b04"/><lb ed="R039" n="0413b09"/>僧也。凡欲流通<persName>佛</persName>法。全仗三宝之力。乞食威仪。戒 <lb ed="X" n="0208b05"/><lb ed="R039" n="0413b10"/>也。敷座而坐。定也。自<persName>世尊</persName>行之。则皆慧也。戒定慧。 <lb ed="X" n="0208b06"/><lb ed="R039" n="0413b11"/>乃三宝无漏学。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0208b07"/><lb ed="R039" n="0413b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">善现起请分第二</cb:mulu><head>〇善现起请分第二</head> <lb ed="X" n="0208b08"/><lb ed="R039" n="0413b13"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0208b0801"><l>善现起请问来由</l><l>进道何须向外求</l> <lb ed="X" n="0208b09"/><lb ed="R039" n="0413b14"/><l><persName>佛</persName>本是心心是<persName>佛</persName></l><l>灵山尽在汝心头</l></lg> <lb ed="X" n="0208b10"/><lb ed="R039" n="0413b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0208b1001">一部金刚般若。全从空生一问发起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0208b11"/><lb ed="R039" n="0413b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0208b1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0208b02" n="0208b02"/>时长老须菩提在大众中。即从座起。偏袒右肩。右膝 <lb ed="X" n="0208b12"/><lb ed="R039" n="0413b17"/>著地。合掌恭敬。而白<persName>佛</persName>言。</p><p xml:id="pX25p0208b1211" cb:place="inline">稀有<persName>世尊</persName>。</p><p xml:id="pX25p0208b1215" cb:place="inline"><persName>如来</persName>善护念诸 <lb ed="X" n="0208b13"/><lb ed="R039" n="0413b18"/>菩萨。善付嘱诸菩萨。<persName>世尊</persName>。善男子。善女人。发阿耨多 <lb ed="X" n="0208b14"/><lb ed="R039" n="0414a01"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。</p><p xml:id="pX25p0208b1418" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言。善 <lb ed="X" n="0208b15"/><lb ed="R039" n="0414a02"/>哉善哉。须菩提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩萨。善付 <lb ed="X" n="0208b16"/><lb ed="R039" n="0414a03"/>嘱诸菩萨。汝今谛听。当为汝说。善男子。善女人。发阿 <lb ed="X" n="0208b17"/><lb ed="R039" n="0414a04"/>耨多罗三藐三菩提心。应如是住。如是降伏其心。</p><p xml:id="pX25p0208b1720" cb:place="inline">唯 <lb ed="X" n="0208b18"/><lb ed="R039" n="0414a05"/>然<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0208b19"/><lb ed="R039" n="0414a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0208b1901">般若真空。非解空者。不能与<persName>佛</persName>互相激扬。须菩提。 <lb ed="X" n="0208b20"/><lb ed="R039" n="0414a07"/>解空第一。华言空生。亦名善现。<persName>如来</persName>乞食趺坐时。 <lb ed="X" n="0208b21"/><lb ed="R039" n="0414a08"/>虽则随機宴坐。无说无闻。却被须菩提忽然觑见。 <lb ed="X" n="0208b22"/><lb ed="R039" n="0414a09"/>这个时节。在大众中。忍悛不禁。即从座起。欲请大 <lb ed="X" n="0208b23"/><lb ed="R039" n="0414a10"/>法。先肃敬仪。西方行礼。则偏袒。右肩。右膝。尙右也。 <lb ed="X" n="0208b24"/><lb ed="R039" n="0414a11"/>合掌。一心奉持也。大众只见<persName>如来</persName>。著衣乞饭。与众 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0208c" n="0208c"/> <lb ed="X" n="0208c01"/><lb ed="R039" n="0414a12"/>一般。空生独见得。有与人不同处。真天上天下独 <lb ed="X" n="0208c02"/><lb ed="R039" n="0414a13"/>尊者。故开口说个稀有<persName>世尊</persName>。稀有有三義。第一能 <lb ed="X" n="0208c03"/><lb ed="R039" n="0414a14"/>捨金轮王位。第二身长丈六。紫金磨容。三十二相。 <lb ed="X" n="0208c04"/><lb ed="R039" n="0414a15"/>八十种好。第三性能含吐八万四千法。三身圆备。 <lb ed="X" n="0208c05"/><lb ed="R039" n="0414a16"/>福慧两足。其护念付嘱而日善。乃密密方便。而将 <lb ed="X" n="0208c06"/><lb ed="R039" n="0414a17"/>就之。正是稀有之事也。如弥勒云。巧护義应知。加 <lb ed="X" n="0208c07"/><lb ed="R039" n="0414a18"/>彼身同行。真自利利他也。又云。不退得未得。是名 <lb ed="X" n="0208c08"/><lb ed="R039" n="0414b01"/>善付嘱。阿云无。耨多罗云上。三云正。藐云等。菩提 <lb ed="X" n="0208c09"/><lb ed="R039" n="0414b02"/>云觉。圆明普照。故云无上正<persName>等正觉</persName>。谓正智觉真。 <lb ed="X" n="0208c10"/><lb ed="R039" n="0414b03"/>遍智觉俗。皆不偏邪。发此心者。住于何法。降何等 <lb ed="X" n="0208c11"/><lb ed="R039" n="0414b04"/>心。若谓有真实可住。虚妄心可降。便非男女发心 <lb ed="X" n="0208c12"/><lb ed="R039" n="0414b05"/>求证<persName>佛</persName>果工夫。工夫只在修心。修心只期安定。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0208c13"/><lb ed="R039" n="0414b06"/>因其问切身心。深赞其是。而答以不住一法是真 <lb ed="X" n="0208c14"/><lb ed="R039" n="0414b07"/>住。降伏一切取相之心是真降。住降无二法。不住 <lb ed="X" n="0208c15"/><lb ed="R039" n="0414b08"/>一切法。即降伏取相之心。降伏取相之心。即不住 <lb ed="X" n="0208c16"/><lb ed="R039" n="0414b09"/>一切法。总一阿耨多罗三藐三菩提耳。如是者。要 <lb ed="X" n="0208c17"/><lb ed="R039" n="0414b10"/>得此心自住自降。政所谓法无可得。亦无可说。总 <lb ed="X" n="0208c18"/><lb ed="R039" n="0414b11"/>包含于如是两字。空生纔闻此语。直下领会。应个 <lb ed="X" n="0208c19"/><lb ed="R039" n="0414b12"/>唯然愿乐欲闻。菩提有五种。一发心菩提。即十信 <lb ed="X" n="0208c20"/><lb ed="R039" n="0414b13"/>是。二伏心菩提。即三贤是。三明心菩提。初地至十 <lb ed="X" n="0208c21"/><lb ed="R039" n="0414b14"/>地是。四出到菩提。八九十地是。五无上菩提。即如 <lb ed="X" n="0208c22"/><lb ed="R039" n="0414b15"/>来地是。</p> <lb ed="X" n="0208c23"/><lb ed="R039" n="0414b16"/><p xml:id="pX25p0208c2301">二祖侍达摩。乞安心法。磨云。将心来。与汝安。祖云。 <lb ed="X" n="0208c24"/><lb ed="R039" n="0414b17"/>觅心了不可得。磨云。与汝安心竟。然在祖师门下。 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0209a" n="0209a"/> <lb ed="X" n="0209a01"/><lb ed="R039" n="0414b18"/>一言便了。所以为宗。今<persName>世尊</persName>说了许多安心之法。 <lb ed="X" n="0209a02"/><lb ed="R039" n="0415a01"/>婆心漏逗。所以为教。到底只是个觅心了不可得。 <lb ed="X" n="0209a03"/><lb ed="R039" n="0415a02"/>故四祖以前。皆以楞伽印心。至黄梅六祖。皆以金 <lb ed="X" n="0209a04"/><lb ed="R039" n="0415a03"/>刚印心。故此经非文字相。全在離言之妙。其经中 <lb ed="X" n="0209a05"/><lb ed="R039" n="0415a04"/>凡言于汝意云何。皆反征其疑也。</p> <lb ed="X" n="0209a06"/><lb ed="R039" n="0415a05"/><p xml:id="pX25p0209a0601">降伏。乃離散乱。轻慢。顚倒。而生闻思修三慧。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0209a07"/><lb ed="R039" n="0415a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘正宗分第三</cb:mulu><head>〇大乘正宗分第三</head> <lb ed="X" n="0209a08"/><lb ed="R039" n="0415a07"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0209a0801"><l>大乘正宗本不多</l><l>道实无言意若何</l> <lb ed="X" n="0209a09"/><lb ed="R039" n="0415a08"/><l>莫道无言皆是道</l><l>依然还在葛藤窝</l></lg> <lb ed="X" n="0209a10"/><lb ed="R039" n="0415a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0209a1001">此章是答降伏。而安住即在其中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0209a11"/><lb ed="R039" n="0415a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0209a1101"><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨。摩诃萨。应如是降伏其心。所有 <lb ed="X" n="0209a12"/><lb ed="R039" n="0415a11"/>一切众生之类。若卵生。若胎生。若湿生。若化生。若有 <lb ed="X" n="0209a13"/><lb ed="R039" n="0415a12"/>色。若无色。若有想。若无想。若非有想。非无想。我皆令 <lb ed="X" n="0209a14"/><lb ed="R039" n="0415a13"/>入无馀涅槃而灭度之。如是灭度无量无数无边众 <lb ed="X" n="0209a15"/><lb ed="R039" n="0415a14"/>生。实无众生得灭度者。何以故。须菩提。若菩萨有我 <lb ed="X" n="0209a16"/><lb ed="R039" n="0415a15"/>相。人相。众生相。寿者相。即非菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0209a17"/><lb ed="R039" n="0415a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0209a1701">此专答须菩提所问降伏其心一句。谓此心不能 <lb ed="X" n="0209a18"/><lb ed="R039" n="0415a17"/>降伏。良由生类之繁。而四相之难忘耳。所有一切 <lb ed="X" n="0209a19"/><lb ed="R039" n="0415a18"/>众生之类。虽为无量无数无边。不出胎卵湿化四 <lb ed="X" n="0209a20"/><lb ed="R039" n="0415b01"/>生。四生之内。不出身心二法。论身。不过有色无色。 <lb ed="X" n="0209a21"/><lb ed="R039" n="0415b02"/>论心。不过有想无想。</p> <lb ed="X" n="0209a22"/><lb ed="R039" n="0415b03"/><p xml:id="pX25p0209a2201">前念淸净。後念淸净。名为菩萨。念念不退。虽在尘 <lb ed="X" n="0209a23"/><lb ed="R039" n="0415b04"/>劳。心常淸净。名摩诃萨。</p> <lb ed="X" n="0209a24"/><lb ed="R039" n="0415b05"/><p xml:id="pX25p0209a2401"><persName>如来</persName>指示三界九地众生。各有涅槃妙心。令自悟 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0209b" n="0209b"/> <lb ed="X" n="0209b01"/><lb ed="R039" n="0415b06"/>入无馀。无馀者。无习气烦恼也。涅槃者。圆满淸净。 <lb ed="X" n="0209b02"/><lb ed="R039" n="0415b07"/>贪求不生。度者。渡生死大海也。<persName>佛</persName>心平等。普愿一 <lb ed="X" n="0209b03"/><lb ed="R039" n="0415b08"/>切众生。同入圆满淸净。同渡生死大海。只为凡夫 <lb ed="X" n="0209b04"/><lb ed="R039" n="0415b09"/>不见自本心。执著诸相。不达无为之理。是名众生。 <lb ed="X" n="0209b05"/><lb ed="R039" n="0415b10"/>若離此病。实无众生得灭度者。</p> <lb ed="X" n="0209b06"/><lb ed="R039" n="0415b11"/><p xml:id="pX25p0209b0601">卵胎湿化是情。情尽矣。犹有色。色尽矣。犹有想。想 <lb ed="X" n="0209b07"/><lb ed="R039" n="0415b12"/>尽矣。犹有非非想。便描出个不得寂灭。不得无馀 <lb ed="X" n="0209b08"/><lb ed="R039" n="0415b13"/>的样子。菩萨灭度。即是将此种种差别。一眼看破。 <lb ed="X" n="0209b09"/><lb ed="R039" n="0415b14"/>全无自性。彻底皆空。全众生是涅槃。全涅槃是众 <lb ed="X" n="0209b10"/><lb ed="R039" n="0415b15"/>生。全众生无众生。全涅槃无涅槃。所以然者。正以 <lb ed="X" n="0209b11"/><lb ed="R039" n="0415b16"/>无四相故耳。人我爱憎。四病相因。而又皆生于我 <lb ed="X" n="0209b12"/><lb ed="R039" n="0415b17"/>相。云我能灭度众生。此我相也。而我能灭度。必有 <lb ed="X" n="0209b13"/><lb ed="R039" n="0415b18"/>为我所度之人。非人相乎。如此挍量分别。其间起 <lb ed="X" n="0209b14"/><lb ed="R039" n="0416a01"/>一憎心。而不欲度之。云这个是众生。此众生相也。 <lb ed="X" n="0209b15"/><lb ed="R039" n="0416a02"/>起一爱心。而欲度之。云愿汝百岁。此寿者相也。有 <lb ed="X" n="0209b16"/><lb ed="R039" n="0416a03"/>此四相。顚倒妄想。此心安得降伏。所谓不正等也。 <lb ed="X" n="0209b17"/><lb ed="R039" n="0416a04"/>非菩萨。便不是正觉。</p> <lb ed="X" n="0209b18"/><lb ed="R039" n="0416a05"/><p xml:id="pX25p0209b1801">降伏。在住修中。住中降伏。即实度者。修中降伏。即 <lb ed="X" n="0209b19"/><lb ed="R039" n="0416a06"/>无住佈施。便是離相。</p><p xml:id="pX25p0209b1909" cb:place="inline">〇无馀有二義。一生行业。脱 <lb ed="X" n="0209b20"/><lb ed="R039" n="0416a07"/>尽无馀。一切德业。摄尽无馀。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0209b21"/><lb ed="R039" n="0416a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">妙行无住分第四</cb:mulu><head>〇妙行无住分第四</head> <lb ed="X" n="0209b22"/><lb ed="R039" n="0416a09"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0209b2201"><l>妙行无住印三千</l><l>印破三千见性天</l> <lb ed="X" n="0209b23"/><lb ed="R039" n="0416a10"/><l>鹊噪鸦鸣全体现</l><l>得方圆处且方圆</l></lg> <lb ed="X" n="0209b24"/><lb ed="R039" n="0416a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0209b2401">上章。降伏之法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0209b2401" n="0209b2401"/><anchor xml:id="beg0209b2401" n="0209b2401"/>已<anchor xml:id="end0209b2401"/>说尽。即安住之法。亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0209b2402" n="0209b2402"/><anchor xml:id="beg0209b2402" n="0209b2402"/>已<anchor xml:id="end0209b2402"/>说尽。但 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0209c" n="0209c"/> <lb ed="X" n="0209c01"/><lb ed="R039" n="0416a12"/>灭度二字。拆不开。灭正在度处灭。度正在灭处度。 <lb ed="X" n="0209c02"/><lb ed="R039" n="0416a13"/>六度正是涅槃实际处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0209c03"/><lb ed="R039" n="0416a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0209c0301">复次须菩提。菩萨于法。应无所住。行于佈施。所谓不 <lb ed="X" n="0209c04"/><lb ed="R039" n="0416a15"/>住色佈施。不住声香味触法佈施。须菩提。菩萨应如 <lb ed="X" n="0209c05"/><lb ed="R039" n="0416a16"/>是佈施。不住于相何以故。若菩萨不住相佈施。其福 <lb ed="X" n="0209c06"/><lb ed="R039" n="0416a17"/>德不可思量。须菩提。于意云何。东方虚空。可思量不。 <lb ed="X" n="0209c07"/><lb ed="R039" n="0416a18"/>不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。南西北方。四维上下虚空。可思量 <lb ed="X" n="0209c08"/><lb ed="R039" n="0416b01"/>不。不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。菩萨无住相佈施。福德亦复如 <lb ed="X" n="0209c09"/><lb ed="R039" n="0416b02"/>是。不可思量。</p><p xml:id="pX25p0209c0906" cb:place="inline">须菩提。菩萨但应如所教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0209c10"/><lb ed="R039" n="0416b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0209c1001">此复答须菩提所问云何应住一句。谓此心未能 <lb ed="X" n="0209c11"/><lb ed="R039" n="0416b04"/>安住。良由作福祈报。未免著念耳。唯菩萨于无所 <lb ed="X" n="0209c12"/><lb ed="R039" n="0416b05"/>住法。行于佈施。佈施有三。一财施。一无畏施。一法 <lb ed="X" n="0209c13"/><lb ed="R039" n="0416b06"/>施。不住声色香味触法。施此三种不住。不唯无其 <lb ed="X" n="0209c14"/><lb ed="R039" n="0416b07"/>相。抑且无其心矣。菩萨应如是佈施者。三轮皆空。 <lb ed="X" n="0209c15"/><lb ed="R039" n="0416b08"/>无相可住。其福德。遂如十方虚空。不可思量。菩萨 <lb ed="X" n="0209c16"/><lb ed="R039" n="0416b09"/>无上正<persName>等正觉</persName>之心。应如所教住矣。总之。一无所 <lb ed="X" n="0209c17"/><lb ed="R039" n="0416b10"/>住于心。而心无弗住矣。</p> <lb ed="X" n="0209c18"/><lb ed="R039" n="0416b11"/><p xml:id="pX25p0209c1801">世界中大者。莫过虚空。一切性中大者。莫过<persName>佛</persName>性。 <lb ed="X" n="0209c19"/><lb ed="R039" n="0416b12"/>此虚空中。本无东西南北。若见东西南北。亦是住 <lb ed="X" n="0209c20"/><lb ed="R039" n="0416b13"/>相。<persName>佛</persName>性本无我人众生寿者。若有此四相可见。即 <lb ed="X" n="0209c21"/><lb ed="R039" n="0416b14"/>是众生性。不名<persName>佛</persName>性。所谓住相佈施也。应者唯也。 <lb ed="X" n="0209c22"/><lb ed="R039" n="0416b15"/>唯如上所说之教。住无相佈施。即是菩萨。</p> <lb ed="X" n="0209c23"/><lb ed="R039" n="0416b16"/><p xml:id="pX25p0209c2301">弥勒偈云。檀義摄于六。资生无畏法。此中一二三。 <lb ed="X" n="0209c24"/><lb ed="R039" n="0416b17"/>是名修行住。</p><p xml:id="pX25p0209c2406" cb:place="inline">〇无所住。不唯佈施一法。乃至六波 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0210a" n="0210a"/> <lb ed="X" n="0210a01"/><lb ed="R039" n="0416b18"/>罗蜜。四无量心。菩提涅槃。俱无所住。无住而住。如 <lb ed="X" n="0210a02"/><lb ed="R039" n="0417a01"/>十方虚空也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0210a03"/><lb ed="R039" n="0417a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如理实见分第五</cb:mulu><head>〇如理实见分第五</head> <lb ed="X" n="0210a04"/><lb ed="R039" n="0417a03"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0210a0401"><l>如理实见本无差</l><l>圣凡同印一枝华</l> <lb ed="X" n="0210a05"/><lb ed="R039" n="0417a04"/><l>五葉联芳千古盛</l><l>至今天下有虚夸</l></lg> <lb ed="X" n="0210a06"/><lb ed="R039" n="0417a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210a0601">上文说个不住相。尙未说出所以不当住相之故。 <lb ed="X" n="0210a07"/><lb ed="R039" n="0417a06"/>得无量福德。只说得无相的福报。是应化边事。不 <lb ed="X" n="0210a08"/><lb ed="R039" n="0417a07"/>曾说得无相的源头。至说凡所有相。皆是虚妄。虚 <lb ed="X" n="0210a09"/><lb ed="R039" n="0417a08"/>妄之法。岂可住著。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0210a10"/><lb ed="R039" n="0417a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0210a1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0210b01" n="0210b01"/>须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。</p><p xml:id="pX25p0210a1019" cb:place="inline">不也。<persName>世尊</persName>。不 <lb ed="X" n="0210a11"/><lb ed="R039" n="0417a10"/>可以身相得见<persName>如来</persName>。</p><p xml:id="pX25p0210a1109" cb:place="inline">何以故。<persName>如来</persName>所说身相。即非身 <lb ed="X" n="0210a12"/><lb ed="R039" n="0417a11"/>相。<persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相。皆是虚妄。若见诸相非相。 <lb ed="X" n="0210a13"/><lb ed="R039" n="0417a12"/>即见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0210a14"/><lb ed="R039" n="0417a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210a1401">此段辨验前说不住相佈施。<persName>佛</persName>具三十二相。尙然 <lb ed="X" n="0210a15"/><lb ed="R039" n="0417a14"/>非相。况佈施而可著相乎。总之无相妙行。不在<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0210a16"/><lb ed="R039" n="0417a15"/>应化之相。而当见法身真体。<persName>世尊</persName>直告不可以相 <lb ed="X" n="0210a17"/><lb ed="R039" n="0417a16"/>见<persName>如来</persName>。以<persName>如来</persName>所说之身。即法身也。故云非身。</p> <lb ed="X" n="0210a18"/><lb ed="R039" n="0417a17"/><p xml:id="pX25p0210a1801">非相者。乃<persName>如来</persName>无为之觉体也。既曰无为。如何可 <lb ed="X" n="0210a19"/><lb ed="R039" n="0417a18"/>见。盖众生只因妄念。起诸种种分别。所以见有诸 <lb ed="X" n="0210a20"/><lb ed="R039" n="0417b01"/>妄之相。不见非相之真相。若妄念不起。分别顿亡。 <lb ed="X" n="0210a21"/><lb ed="R039" n="0417b02"/>则真实觉体。自尔现前。所以云即见<persName>如来</persName>也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0210a22"/><lb ed="R039" n="0417b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正信稀有分第六</cb:mulu><head>〇正信稀有分第六</head> <lb ed="X" n="0210a23"/><lb ed="R039" n="0417b04"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0210a2301"><l>正信稀有个中知</l><l>呈<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210001" n="0210001"/>几利物在当时</l> <lb ed="X" n="0210a24"/><lb ed="R039" n="0417b05"/><l>和盘托出从君用</l><l>信手拈来早是迟</l></lg> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0210b" n="0210b"/> <lb ed="X" n="0210b01"/><lb ed="R039" n="0417b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210b0101"><persName>如来</persName>恐人看众生太轻。看言说太重。所以<persName>佛</persName>答上 <lb ed="X" n="0210b02"/><lb ed="R039" n="0417b07"/>半截。是引众生入净信门。下半截是表净信出言 <lb ed="X" n="0210b03"/><lb ed="R039" n="0417b08"/>说外。可见<persName>佛</persName>之应身。固是相。<persName>佛</persName>所说之法。亦是相。 <lb ed="X" n="0210b04"/><lb ed="R039" n="0417b09"/>必幷法非法之相俱空。而後可以名净信也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0210b05"/><lb ed="R039" n="0417b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0210b0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0210b02" n="0210b02"/>须菩提。白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。 <lb ed="X" n="0210b06"/><lb ed="R039" n="0417b11"/>生实信不。</p><p xml:id="pX25p0210b0605" cb:place="inline"><persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。<persName>如来</persName>灭後。後五百 <lb ed="X" n="0210b07"/><lb ed="R039" n="0417b12"/>岁。有持戒修福者。于此章句。能生信心。以此为实。当 <lb ed="X" n="0210b08"/><lb ed="R039" n="0417b13"/>知是人。不于一<persName>佛</persName>。二<persName>佛</persName>。三四五<persName>佛</persName>。而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0210b0801" n="0210b0801"/><anchor xml:id="beg0210b0801" n="0210b0801"/>已<anchor xml:id="end0210b0801"/>于无 <lb ed="X" n="0210b09"/><lb ed="R039" n="0417b14"/>量千万<persName>佛</persName>所。种诸善根。闻是章句。乃至一念生净信 <lb ed="X" n="0210b10"/><lb ed="R039" n="0417b15"/>者。</p><p xml:id="pX25p0210b1002" cb:place="inline">须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉见。是诸众生。得如是无量福 <lb ed="X" n="0210b11"/><lb ed="R039" n="0417b16"/>德。</p><p xml:id="pX25p0210b1102" cb:place="inline">何以故。是诸众生。无复我相。人相。众生相。寿者相。 <lb ed="X" n="0210b12"/><lb ed="R039" n="0417b17"/>无法相。亦无非法相。</p><p xml:id="pX25p0210b1209" cb:place="inline">何以故。是诸众生。若心取相。即 <lb ed="X" n="0210b13"/><lb ed="R039" n="0417b18"/>为著我人众生寿者。若取法相。即著我人众生寿者。</p> <lb ed="X" n="0210b14"/><lb ed="R039" n="0418a01"/><p xml:id="pX25p0210b1401">何以故。若取非法相。则著我人众生寿者。</p><p xml:id="pX25p0210b1417" cb:place="inline">是故不应 <lb ed="X" n="0210b15"/><lb ed="R039" n="0418a02"/>取法。不应取非法。以是義故<persName>如来</persName>常说汝等比丘。知 <lb ed="X" n="0210b16"/><lb ed="R039" n="0418a03"/>我说法。如筏喩者。法尙应捨。何况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0210b17"/><lb ed="R039" n="0418a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210b1701">此正答住修降问也。无住行施。因深也。无相见<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0210b18"/><lb ed="R039" n="0418a05"/>果深也。言说章句。即指前无相因果之说。持戒修 <lb ed="X" n="0210b19"/><lb ed="R039" n="0418a06"/>福。不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>而种善根。直从无量 <lb ed="X" n="0210b20"/><lb ed="R039" n="0418a07"/>千万<persName>佛</persName>所而种根者。此等大根众生。即一念信心。 <lb ed="X" n="0210b21"/><lb ed="R039" n="0418a08"/>所得福<anchor xml:id="nkr_note_add_0210b2101" n="0210b2101"/><anchor xml:id="beg0210b2101" n="0210b2101"/>已<anchor xml:id="end0210b2101"/>无量矣。不但无四相。即一切有无诸相。 <lb ed="X" n="0210b22"/><lb ed="R039" n="0418a09"/>悉<anchor xml:id="nkr_note_add_0210b2201" n="0210b2201"/><anchor xml:id="beg0210b2201" n="0210b2201"/>已<anchor xml:id="end0210b2201"/>皆空。故云无法相。亦无非法相。</p> <lb ed="X" n="0210b23"/><lb ed="R039" n="0418a10"/><p xml:id="pX25p0210b2301">在<persName>佛</persName>所种善。则缘勝。在无量<persName>佛</persName>所种善根。则根深。 <lb ed="X" n="0210b24"/><lb ed="R039" n="0418a11"/>缘勝。则诸<persName>佛</persName>护念。根深。则般若熏心。此净信人。直 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0210c" n="0210c"/> <lb ed="X" n="0210c01"/><lb ed="R039" n="0418a12"/>下自信自心。性光陡露。诸相消亡。法相既无。则空 <lb ed="X" n="0210c02"/><lb ed="R039" n="0418a13"/>相便现。夫无四相。则人空。无法相。则法空。无非法 <lb ed="X" n="0210c03"/><lb ed="R039" n="0418a14"/>相。则空亦空。以淸净无相心。受淸净无相福。如渡 <lb ed="X" n="0210c04"/><lb ed="R039" n="0418a15"/>海用筏。借法明心。心悟便当捨法。夫法是度生之 <lb ed="X" n="0210c05"/><lb ed="R039" n="0418a16"/>具。尙不应恋。况非法。元无体相可據。岂可取著乎。</p> <lb ed="X" n="0210c06"/><lb ed="R039" n="0418a17"/><p xml:id="pX25p0210c0601">无量千万<persName>佛</persName>。即是本觉。一念生净信。即是始觉。净 <lb ed="X" n="0210c07"/><lb ed="R039" n="0418a18"/>信。无所得信也。</p> <lb ed="X" n="0210c08"/><lb ed="R039" n="0418b01"/><p xml:id="pX25p0210c0801">历事善友。故能积集信因。集因于多<persName>佛</persName>所。缘勝也。 <lb ed="X" n="0210c09"/><lb ed="R039" n="0418b02"/>种诸善根。久伏三毒。因勝也。</p><p xml:id="pX25p0210c0912" cb:place="inline">〇此不滞相。不执见 <lb ed="X" n="0210c10"/><lb ed="R039" n="0418b03"/>之法。亦欲令捨。况滞相执见之非法。而可不捨乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0210c11"/><lb ed="R039" n="0418b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无得无说分第七</cb:mulu><head>〇无得无说分第七</head> <lb ed="X" n="0210c12"/><lb ed="R039" n="0418b05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0210c1201"><l>无得无说本无传</l><l>默然良久别寻玄</l> <lb ed="X" n="0210c13"/><lb ed="R039" n="0418b06"/><l>商量據座无非咎</l><l>勘破分明出自然</l></lg> <lb ed="X" n="0210c14"/><lb ed="R039" n="0418b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210c1401">承上章不可取法非法。而明无得无说之真法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0210c15"/><lb ed="R039" n="0418b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0210c1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0210b03" n="0210b03"/>须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。 <lb ed="X" n="0210c16"/><lb ed="R039" n="0418b09"/><persName>如来</persName>有所说法耶。</p><p xml:id="pX25p0210c1608" cb:place="inline">须菩提言。如我解<persName>佛</persName>所说義。无有 <lb ed="X" n="0210c17"/><lb ed="R039" n="0418b10"/>定法。名阿耨多罗三藐三菩提。亦无有定法<persName>如来</persName>可 <lb ed="X" n="0210c18"/><lb ed="R039" n="0418b11"/>说。</p><p xml:id="pX25p0210c1802" cb:place="inline">何以故。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取。不可说非法非非 <lb ed="X" n="0210c19"/><lb ed="R039" n="0418b12"/>法。</p><p xml:id="pX25p0210c1902" cb:place="inline">所以者何。一切贤圣。皆以无为法。而有差别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0210c20"/><lb ed="R039" n="0418b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0210c2001">上言法非法。皆不可取。则似乎无可得。无可说矣。 <lb ed="X" n="0210c21"/><lb ed="R039" n="0418b14"/>无上菩提。超情離见。淸净本然。随众生心。应所知 <lb ed="X" n="0210c22"/><lb ed="R039" n="0418b15"/>量。众生根器无定。<persName>如来</persName>所说亦无定。何曾有一定 <lb ed="X" n="0210c23"/><lb ed="R039" n="0418b16"/>法。可执定说得。若以为非法。则诸法既无。即真实 <lb ed="X" n="0210c24"/><lb ed="R039" n="0418b17"/>相。实相不无。又不是非法。说是法不得。说是非法 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0211a" n="0211a"/> <lb ed="X" n="0211a01"/><lb ed="R039" n="0418b18"/>不得。凡一定是法。一定非法。可取可说者。皆属有 <lb ed="X" n="0211a02"/><lb ed="R039" n="0419a01"/>为分别。菩提之法。是淸净真如。不假分别。无所造 <lb ed="X" n="0211a03"/><lb ed="R039" n="0419a02"/>作。<anchor xml:id="nkr_note_add_0211a0301" n="0211a0301"/><anchor xml:id="beg0211a0301" n="0211a0301"/>曰<anchor xml:id="end0211a0301"/>无为法。唯其无为。则无有自体依住处。可以 <lb ed="X" n="0211a04"/><lb ed="R039" n="0419a03"/>取著。可以言说。不独<persName>如来</persName>如是。一切贤圣。離此别 <lb ed="X" n="0211a05"/><lb ed="R039" n="0419a04"/>无修证之路。差别。言法无定相。莫从凌猎。不可说 <lb ed="X" n="0211a06"/><lb ed="R039" n="0419a05"/>非法非非法。作一句读。无为者。以正觉还我自性 <lb ed="X" n="0211a07"/><lb ed="R039" n="0419a06"/>也。</p> <lb ed="X" n="0211a08"/><lb ed="R039" n="0419a07"/><p xml:id="pX25p0211a0801">从非法非非法看来法本无法。无法即法。以法为 <lb ed="X" n="0211a09"/><lb ed="R039" n="0419a08"/>法固非正。以无为法不勝岐。故有差别。正深著以 <lb ed="X" n="0211a10"/><lb ed="R039" n="0419a09"/>无为法之舛。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0211a11"/><lb ed="R039" n="0419a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">依法出生分第八</cb:mulu><head>〇依法出生分第八</head> <lb ed="X" n="0211a12"/><lb ed="R039" n="0419a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0211a1201"><l>依法出生正话头</l><l>寸心剖出月中秋</l> <lb ed="X" n="0211a13"/><lb ed="R039" n="0419a12"/><l>不思善恶平怀处</l><l>不负平生海上流</l></lg> <lb ed="X" n="0211a14"/><lb ed="R039" n="0419a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211a1401">此是挍量持说此经功德。推明此经能出生<persName>佛</persName>法。 <lb ed="X" n="0211a15"/><lb ed="R039" n="0419a14"/>而不住于<persName>佛</persName>法。以见非他功德可比。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0211a16"/><lb ed="R039" n="0419a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0211a1601">须菩提。于意云何。若人满三千大千世界七宝以用 <lb ed="X" n="0211a17"/><lb ed="R039" n="0419a16"/>佈施。是人所得福德。寧为多不。</p><p xml:id="pX25p0211a1713" cb:place="inline">须菩提言。甚多<persName>世尊</persName>。</p> <lb ed="X" n="0211a18"/><lb ed="R039" n="0419a17"/><p xml:id="pX25p0211a1801">何以故。是福德。即非福德性。是故<persName>如来</persName>说福德多。</p><p xml:id="pX25p0211a1820" cb:place="inline">若 <lb ed="X" n="0211a19"/><lb ed="R039" n="0419a18"/>复有人。于此经中受持。乃至四句偈等。为他人说。其 <lb ed="X" n="0211a20"/><lb ed="R039" n="0419b01"/>福勝彼。</p><p xml:id="pX25p0211a2004" cb:place="inline">何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗 <lb ed="X" n="0211a21"/><lb ed="R039" n="0419b02"/>三藐三菩提法。皆从此经出。须菩提。所谓<persName>佛</persName>法者。即 <lb ed="X" n="0211a22"/><lb ed="R039" n="0419b03"/>非<persName>佛</persName>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0211a23"/><lb ed="R039" n="0419b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211a2301">上文从无相无住无人无法无得无说。归到无为。 <lb ed="X" n="0211a24"/><lb ed="R039" n="0419b05"/>则般若真宗。<anchor xml:id="nkr_note_add_0211a2401" n="0211a2401"/><anchor xml:id="beg0211a2401" n="0211a2401"/>已<anchor xml:id="end0211a2401"/>了然矣。菩提一现。万法具足。无量 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0211b" n="0211b"/> <lb ed="X" n="0211b01"/><lb ed="R039" n="0419b06"/>福德从此生。无边<persName>佛</persName>法从此出。不可取。却是取不 <lb ed="X" n="0211b02"/><lb ed="R039" n="0419b07"/>尽的。不可说。却是说不尽的。故遂以福德言。福德。 <lb ed="X" n="0211b03"/><lb ed="R039" n="0419b08"/>非是有实性之福德。所以如影过镜。不碍镜光。如 <lb ed="X" n="0211b04"/><lb ed="R039" n="0419b09"/>像在空。不離空色。福德亦何碍于多哉。若论真谛 <lb ed="X" n="0211b05"/><lb ed="R039" n="0419b10"/>之理。本无染。安有净。本无迷。安有悟。本无凡。安有 <lb ed="X" n="0211b06"/><lb ed="R039" n="0419b11"/>圣。无依无住。从此出生<persName>佛</persName>法。</p> <lb ed="X" n="0211b07"/><lb ed="R039" n="0419b12"/><p xml:id="pX25p0211b0701">一切<persName>佛</persName>法。摄在四句偈中。更受之。持之。为人解说。 <lb ed="X" n="0211b08"/><lb ed="R039" n="0419b13"/>如一灯传千万灯。其光明震耀。不挂一尘。比于三 <lb ed="X" n="0211b09"/><lb ed="R039" n="0419b14"/>千世界。纯施七宝。真实不虚。奚啻勝彼福德哉。此 <lb ed="X" n="0211b10"/><lb ed="R039" n="0419b15"/>经从心出。而一切法。及一切<persName>佛</persName>。皆出此心。中峰谓 <lb ed="X" n="0211b11"/><lb ed="R039" n="0419b16"/>经中凡言四句偈。必上有乃至字。下有等字。言于 <lb ed="X" n="0211b12"/><lb ed="R039" n="0419b17"/>此经中。受持一句二句。乃至四句。以至十百千句 <lb ed="X" n="0211b13"/><lb ed="R039" n="0419b18"/>等也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0211b14"/><lb ed="R039" n="0420a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一相无相分第九</cb:mulu><head>〇一相无相分第九</head> <lb ed="X" n="0211b15"/><lb ed="R039" n="0420a02"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0211b1501"><l>一相无相法中王</l><l>相中突出气昂昂</l> <lb ed="X" n="0211b16"/><lb ed="R039" n="0420a03"/><l>辉天鉴地包今古</l><l>尽在吾人鼻孔藏</l></lg> <lb ed="X" n="0211b17"/><lb ed="R039" n="0420a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211b1701"><persName>如来</persName>说<persName>佛</persName>法从此经出。此经二字。全重在观照般 <lb ed="X" n="0211b18"/><lb ed="R039" n="0420a05"/>若上。因历擧四果所证所得所修处。逐一征之。空 <lb ed="X" n="0211b19"/><lb ed="R039" n="0420a06"/>生法眼顿开。答个甚大<persName>世尊</persName>。随又自征云。<persName>如来</persName>何 <lb ed="X" n="0211b20"/><lb ed="R039" n="0420a07"/>故说此大身。<persName>佛</persName>所说之大身。即是前所说诸相非 <lb ed="X" n="0211b21"/><lb ed="R039" n="0420a08"/>相之<persName>如来</persName>身也。即是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0211b2101" n="0211b2101"/><anchor xml:id="beg0211b2101" n="0211b2101"/>己<anchor xml:id="end0211b2101"/>所说。以无为法之贤圣 <lb ed="X" n="0211b22"/><lb ed="R039" n="0420a09"/>身也。<persName>佛</persName>说非身是名大身。更不烦费一分修证。亦 <lb ed="X" n="0211b23"/><lb ed="R039" n="0420a10"/>不待加一毫扩充。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0211b24"/><lb ed="R039" n="0420a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0211b2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0211b01" n="0211b01"/>须菩提。于意云何。</p><p xml:id="pX25p0211b2411" cb:place="inline">须陀洹。能作是念。我得须陀洹果 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0211c" n="0211c"/> <lb ed="X" n="0211c01"/><lb ed="R039" n="0420a12"/>不。</p><p xml:id="pX25p0211c0102" cb:place="inline">须菩提言。不也<persName>世尊</persName>。</p><p xml:id="pX25p0211c0110" cb:place="inline">何以故。须陀洹。名为入流。而 <lb ed="X" n="0211c02"/><lb ed="R039" n="0420a13"/>无所入。不入色声香味触法。是名须陀洹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0211c03"/><lb ed="R039" n="0420a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211c0301">此声闻乘初果也。因推入流之故。不著一念。不入 <lb ed="X" n="0211c04"/><lb ed="R039" n="0420a15"/>一尘。是名入流。入。逆也。谓逆生死流也。言逆流。则 <lb ed="X" n="0211c05"/><lb ed="R039" n="0420a16"/>非实有此可逆。有彼可入而住之也。不入六尘。而 <lb ed="X" n="0211c06"/><lb ed="R039" n="0420a17"/>入圣流。总是不取義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0211c07"/><lb ed="R039" n="0420a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0211c0701">须菩提于意云何。</p><p xml:id="pX25p0211c0708" cb:place="inline">斯陀含。能作是念。我得斯陀含果 <lb ed="X" n="0211c08"/><lb ed="R039" n="0420b01"/>不。</p><p xml:id="pX25p0211c0802" cb:place="inline">须菩提言。不也<persName>世尊</persName>。</p><p xml:id="pX25p0211c0810" cb:place="inline">何以故。斯陀含。名一往来。而 <lb ed="X" n="0211c09"/><lb ed="R039" n="0420b02"/>实无往来。是名斯陀含。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0211c10"/><lb ed="R039" n="0420b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211c1001">此声闻乘二果也。彼虽愿来一次受生。不著往来 <lb ed="X" n="0211c11"/><lb ed="R039" n="0420b04"/>之相。是一往来。谓一来欲界。从此长往。此亦非有 <lb ed="X" n="0211c12"/><lb ed="R039" n="0420b05"/>往来实住处也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0211c13"/><lb ed="R039" n="0420b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0211c1301">须菩提。于意云何。</p><p xml:id="pX25p0211c1308" cb:place="inline">阿那含。能作是念。我得阿那含果 <lb ed="X" n="0211c14"/><lb ed="R039" n="0420b07"/>不。</p><p xml:id="pX25p0211c1402" cb:place="inline">须菩提言。不也<persName>世尊</persName>。</p><p xml:id="pX25p0211c1410" cb:place="inline">何以故。阿那含。名为不来。而 <lb ed="X" n="0211c15"/><lb ed="R039" n="0420b08"/>实无不。来是故名阿那含。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0211c16"/><lb ed="R039" n="0420b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211c1601">此声闻乘三果也。凡情思虑<anchor xml:id="nkr_note_add_0211c1601" n="0211c1601"/><anchor xml:id="beg0211c1601" n="0211c1601"/>已<anchor xml:id="end0211c1601"/>断。不愿来欲界受 <lb ed="X" n="0211c17"/><lb ed="R039" n="0420b10"/>生。亦不著不来之相。幷无不来处可住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0211c18"/><lb ed="R039" n="0420b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0211c1801">须菩提。于意云何。</p><p xml:id="pX25p0211c1808" cb:place="inline">阿罗汉。能作是念。我得阿罗汉道 <lb ed="X" n="0211c19"/><lb ed="R039" n="0420b12"/>不。</p><p xml:id="pX25p0211c1902" cb:place="inline">须菩提言。不也<persName>世尊</persName>。</p><p xml:id="pX25p0211c1910" cb:place="inline">何以故。实无有法。名阿罗汉。</p> <lb ed="X" n="0211c20"/><lb ed="R039" n="0420b13"/><p xml:id="pX25p0211c2001"><persName>世尊</persName>。若阿罗汉作是念。我得阿罗汉道。即为著我人 <lb ed="X" n="0211c21"/><lb ed="R039" n="0420b14"/>众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0211c22"/><lb ed="R039" n="0420b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0211c2201">此声闻乘四果也。虽三界俱断。一心不生。无法可 <lb ed="X" n="0211c23"/><lb ed="R039" n="0420b16"/>学。未尝作念我是阿罗汉。亦非有可住之阿罗汉 <lb ed="X" n="0211c24"/><lb ed="R039" n="0420b17"/>地。若阿罗汉自<anchor xml:id="nkr_note_add_0211c2401" n="0211c2401"/><anchor xml:id="beg0211c2401" n="0211c2401"/>己<anchor xml:id="end0211c2401"/>作念。认著我是阿罗汉。此则与 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0212a" n="0212a"/> <lb ed="X" n="0212a01"/><lb ed="R039" n="0420b18"/>众生知见一般。即著四相矣。不曰果。而曰道者。声 <lb ed="X" n="0212a02"/><lb ed="R039" n="0421a01"/>闻之道。至此圆满。有异于三果也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212a03"/><lb ed="R039" n="0421a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212a0301"><persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧人中最为第一。是第一離 <lb ed="X" n="0212a04"/><lb ed="R039" n="0421a03"/>欲阿罗汉<persName>世尊</persName>。我不作是念。我是離欲阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212a05"/><lb ed="R039" n="0421a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212a0501">欲界思惑最多。尘念欲行。我念欲遣。犹如水火不 <lb ed="X" n="0212a06"/><lb ed="R039" n="0421a05"/>相和合。谓之诤。四果中。皆有无字。乃无为之法。三 <lb ed="X" n="0212a07"/><lb ed="R039" n="0421a06"/>昧。云正受。亦名正见。念念常正。无一邪心。得道忘 <lb ed="X" n="0212a08"/><lb ed="R039" n="0421a07"/>言。即是无诤三昧。取捨情忘。故为離欲阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212a09"/><lb ed="R039" n="0421a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212a0901"><persName>世尊</persName>。我若作是念。我得阿罗汉道<persName>世尊</persName>则不说。须菩 <lb ed="X" n="0212a10"/><lb ed="R039" n="0421a09"/>提。是乐阿兰那行者。</p><p xml:id="pX25p0212a1009" cb:place="inline">以须菩提。实无所行。而名须菩 <lb ed="X" n="0212a11"/><lb ed="R039" n="0421a10"/>提。是乐阿兰那行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212a12"/><lb ed="R039" n="0421a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212a1201">阿兰那。云无喧杂。亦云寂静行。此须菩提自述。以 <lb ed="X" n="0212a13"/><lb ed="R039" n="0421a12"/>考证<persName>世尊</persName>也。</p> <lb ed="X" n="0212a14"/><lb ed="R039" n="0421a13"/><p xml:id="pX25p0212a1401">阿兰那。即无诤。即是淸净行。淸净行者。谓除去有 <lb ed="X" n="0212a15"/><lb ed="R039" n="0421a14"/>所得心也。无诤而出于三昧。则非若世人有心忍 <lb ed="X" n="0212a16"/><lb ed="R039" n="0421a15"/>耐之无诤。故为第一阿罗汉。证果实落处。全在淸 <lb ed="X" n="0212a17"/><lb ed="R039" n="0421a16"/>净无为的菩提心。而此心元无体相。无依住。不可 <lb ed="X" n="0212a18"/><lb ed="R039" n="0421a17"/>取。不可说。所以亲到此地位。方知一毫执取不得。 <lb ed="X" n="0212a19"/><lb ed="R039" n="0421a18"/>若才有可擧似执著处。便著四相。而非四果圣人 <lb ed="X" n="0212a20"/><lb ed="R039" n="0421b01"/>矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0212a21"/><lb ed="R039" n="0421b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">莊严净土分第十</cb:mulu><head>〇莊严净土分第十</head> <lb ed="X" n="0212a22"/><lb ed="R039" n="0421b03"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0212a2201"><l>莊严净土化人天</l><l>显正摧邪总是权</l> <lb ed="X" n="0212a23"/><lb ed="R039" n="0421b04"/><l>权实幷行人借借</l><l>方知大道本无传</l></lg> <lb ed="X" n="0212a24"/><lb ed="R039" n="0421b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212a2401">此章是征明<persName>佛</persName>菩萨之受记严土。不可取说。结劝 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0212b" n="0212b"/> <lb ed="X" n="0212b01"/><lb ed="R039" n="0421b06"/>诸菩萨。无住生心。因喩明无相身之大。而空生深 <lb ed="X" n="0212b02"/><lb ed="R039" n="0421b07"/>解也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212b03"/><lb ed="R039" n="0421b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212b0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0212b01" n="0212b01"/><persName>佛</persName>告须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于法有 <lb ed="X" n="0212b04"/><lb ed="R039" n="0421b09"/>所得不。</p><p xml:id="pX25p0212b0404" cb:place="inline">不也<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212b05"/><lb ed="R039" n="0421b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212b0501">此<persName>世尊</persName>自述以证须菩提也。八王子。皆师妙光。最 <lb ed="X" n="0212b06"/><lb ed="R039" n="0421b11"/>後成<persName>佛</persName>者。为燃灯。乃释迦受记之师。恐人疑有师 <lb ed="X" n="0212b07"/><lb ed="R039" n="0421b12"/>传。而须菩提。<anchor xml:id="nkr_note_add_0212b0701" n="0212b0701"/><anchor xml:id="beg0212b0701" n="0212b0701"/>已<anchor xml:id="end0212b0701"/>知之深。下一实字。见从师非无开 <lb ed="X" n="0212b08"/><lb ed="R039" n="0421b13"/>导指示。但以心传。而非以法传也。总之为<persName>佛</persName>虽有 <lb ed="X" n="0212b09"/><lb ed="R039" n="0421b14"/>次第。禅心只在无著。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212b10"/><lb ed="R039" n="0421b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212b1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0212b02" n="0212b02"/>须菩提。于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。</p><p xml:id="pX25p0212b1018" cb:place="inline">不也<persName>世尊</persName>。何以 <lb ed="X" n="0212b11"/><lb ed="R039" n="0421b16"/>故。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212b12"/><lb ed="R039" n="0421b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212b1201">上言法无可得。此又借莊严以喩之。莊严世间<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0212b13"/><lb ed="R039" n="0421b18"/>土。通修万行六度。此莊严自心<persName>佛</persName>土。外貌美观。殊 <lb ed="X" n="0212b14"/><lb ed="R039" n="0422a01"/>不足尙。故云即非。徒为虚名。故云是名。生淸净心。 <lb ed="X" n="0212b15"/><lb ed="R039" n="0422a02"/>是真莊严。亦以一切功德。成就莊严也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212b16"/><lb ed="R039" n="0422a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212b1601">是故须菩提。诸菩萨。摩诃萨。应如是生淸净心。不应 <lb ed="X" n="0212b17"/><lb ed="R039" n="0422a04"/>住色生心。不应住声香味触法生心。应无所住而生 <lb ed="X" n="0212b18"/><lb ed="R039" n="0422a05"/>其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212b19"/><lb ed="R039" n="0422a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212b1901">住色。即生色心。住声香味触法。即生声香味触法 <lb ed="X" n="0212b20"/><lb ed="R039" n="0422a07"/>心。不生所住心。自生淸净心。夫離相。而至生淸净 <lb ed="X" n="0212b21"/><lb ed="R039" n="0422a08"/>心。则住伏不待言矣。修行之人。只在六根门下。应 <lb ed="X" n="0212b22"/><lb ed="R039" n="0422a09"/>于万境。而不可为万境所转。单明自<anchor xml:id="nkr_note_add_0212b2201" n="0212b2201"/><anchor xml:id="beg0212b2201" n="0212b2201"/>己<anchor xml:id="end0212b2201"/>灵心。权名 <lb ed="X" n="0212b23"/><lb ed="R039" n="0422a10"/>为心。本无此心。故曰而生其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212b24"/><lb ed="R039" n="0422a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212b2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0212b03" n="0212b03"/>须菩提。譬如有人。身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。于意云何。是身为 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0212c" n="0212c"/> <lb ed="X" n="0212c01"/><lb ed="R039" n="0422a12"/>大不。</p><p xml:id="pX25p0212c0103" cb:place="inline">须菩提言。甚大<persName>世尊</persName>。</p><p xml:id="pX25p0212c0111" cb:place="inline">何以故。<persName>佛</persName>说非身。是名大 <lb ed="X" n="0212c02"/><lb ed="R039" n="0422a13"/>身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212c03"/><lb ed="R039" n="0422a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212c0301">又借人身以喩之。须菩提答言甚大。盖指人心。非 <lb ed="X" n="0212c04"/><lb ed="R039" n="0422a15"/>指人身。色身虽大。内心量小。不名大身。内心量大。 <lb ed="X" n="0212c05"/><lb ed="R039" n="0422a16"/>等虚空界。方名大身。色身纵大如<name role="" type="person">须弥山</name>。终不为 <lb ed="X" n="0212c06"/><lb ed="R039" n="0422a17"/>大。</p> <lb ed="X" n="0212c07"/><lb ed="R039" n="0422a18"/><p xml:id="pX25p0212c0701">非土之土。常寂光也。非身之身。乃法身也。身土皆 <lb ed="X" n="0212c08"/><lb ed="R039" n="0422b01"/>空。心境双绝。始是般若极则。以显法身无住之理。 <lb ed="X" n="0212c09"/><lb ed="R039" n="0422b02"/>非身名身者。非有漏有为身。是无漏无为身。淸净 <lb ed="X" n="0212c10"/><lb ed="R039" n="0422b03"/>身也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0212c11"/><lb ed="R039" n="0422b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无为福勝分第十一</cb:mulu><head>〇无为福勝分第<anchor xml:id="nkr_note_add_0212c1101" n="0212c1101"/><anchor xml:id="beg0212c1101" n="0212c1101"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0212c1101"/>十一</head> <lb ed="X" n="0212c12"/><lb ed="R039" n="0422b05"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0212c1201"><l>无为福勝别为文</l><l>万法归源总一门</l> <lb ed="X" n="0212c13"/><lb ed="R039" n="0422b06"/><l>大事门开无可比</l><l>灵台竖起镇巍巍</l></lg> <lb ed="X" n="0212c14"/><lb ed="R039" n="0422b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212c1401">此章。是挍量持经福德之勝。历擧声闻<persName>佛</persName>菩萨。俱 <lb ed="X" n="0212c15"/><lb ed="R039" n="0422b08"/>从无为法中。现出许多差别。究竟归于无为。所以 <lb ed="X" n="0212c16"/><lb ed="R039" n="0422b09"/>将恒河喩法身。以恒河中沙。喩出生之<persName>佛</persName>法。以沙 <lb ed="X" n="0212c17"/><lb ed="R039" n="0422b10"/>等恒河。喩<persName>佛</persName>法中全体即非<persName>佛</persName>法。</p><p xml:id="pX25p0212c1714" cb:place="inline">〇受持般若者。 <lb ed="X" n="0212c18"/><lb ed="R039" n="0422b11"/>于心无所生。于法无所住。是谓无为勝福。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212c19"/><lb ed="R039" n="0422b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0212c1901">须菩提。如恒河中所有沙数。如是沙等恒河。于意云 <lb ed="X" n="0212c20"/><lb ed="R039" n="0422b13"/>何。是诸恒河沙。寧为多不。</p><p xml:id="pX25p0212c2011" cb:place="inline">须菩提言。甚多<persName>世尊</persName>。</p><p xml:id="pX25p0212c2019" cb:place="inline">但诸 <lb ed="X" n="0212c21"/><lb ed="R039" n="0422b14"/>恒河。尙多无数。何况其沙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0212c22"/><lb ed="R039" n="0422b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0212c2201">恒河。从阿耨池。东<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212001" n="0212001"/>西流出。周四十里。银沙混流。沙 <lb ed="X" n="0212c23"/><lb ed="R039" n="0422b16"/>细如面。其数无量。以一沙成一河。如是沙等恒河。 <lb ed="X" n="0212c24"/><lb ed="R039" n="0422b17"/>其多尙可量耶。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0213a" n="0213a"/> <lb ed="X" n="0213a01"/><lb ed="R039" n="0422b18"/><p xml:id="pX25p0213a0101">恒河。即<name role="" type="person">殑伽河</name>。<persName>佛</persName>近此说法。故取为喩。福德前<anchor xml:id="nkr_note_add_0213a0101" n="0213a0101"/><anchor xml:id="beg0213a0101" n="0213a0101"/>已<anchor xml:id="end0213a0101"/> <lb ed="X" n="0213a02"/><lb ed="R039" n="0423a01"/>喩较。顿说难信。故次第说来。为渐化众生。令信无 <lb ed="X" n="0213a03"/><lb ed="R039" n="0423a02"/>上妙義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213a04"/><lb ed="R039" n="0423a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213a0401">须菩提。我今实言告汝。若有善男子。善女人。以七宝 <lb ed="X" n="0213a05"/><lb ed="R039" n="0423a04"/>满尔所恒河沙数。三千大千世界。以用佈施。得福多 <lb ed="X" n="0213a06"/><lb ed="R039" n="0423a05"/>不。须菩提言。甚多<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>告须菩提。若善男子。善女 <lb ed="X" n="0213a07"/><lb ed="R039" n="0423a06"/>人。于此经中。乃至受持四句偈等。为他人说。而此福 <lb ed="X" n="0213a08"/><lb ed="R039" n="0423a07"/>德。勝前福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213a09"/><lb ed="R039" n="0423a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213a0901">佈施七宝。得三界中富贵报。讲说大乘经典。令诸 <lb ed="X" n="0213a10"/><lb ed="R039" n="0423a09"/>闻者。生大智慧。成无上道。当知受持福德。勝前七 <lb ed="X" n="0213a11"/><lb ed="R039" n="0423a10"/>宝福德。约多福以显勝施。感生死竟趋菩提。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0213a12"/><lb ed="R039" n="0423a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">尊重正教分第十二</cb:mulu><head>〇尊重正教分第十二</head> <lb ed="X" n="0213a13"/><lb ed="R039" n="0423a12"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0213a1301"><l>尊重正教在当人</l><l>辽天拄杖现全身</l> <lb ed="X" n="0213a14"/><lb ed="R039" n="0423a13"/><l>有时放下元无我</l><l>唯有孃生日逐新</l></lg> <lb ed="X" n="0213a15"/><lb ed="R039" n="0423a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213a1501">此章是申明此经功德之所以勝。初明处可敬。二 <lb ed="X" n="0213a16"/><lb ed="R039" n="0423a15"/>明人可尊。三明处有<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213a17"/><lb ed="R039" n="0423a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213a1701">复次须菩提。随说是经。乃至四句偈等。当知此处。一 <lb ed="X" n="0213a18"/><lb ed="R039" n="0423a17"/>切世间。天。人。阿修罗。皆<persName>应供</persName>养。如<persName>佛</persName>塔庙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213a19"/><lb ed="R039" n="0423a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213a1901">所在之处。如有人。说是经。念常无念。心无得心。顺 <lb ed="X" n="0213a20"/><lb ed="R039" n="0423b01"/>众生心而为说。令诸听者。除迷妄心。悟得本来<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0213a21"/><lb ed="R039" n="0423b02"/>性。常行真实。感得天人阿修罗等。皆来供养。</p> <lb ed="X" n="0213a22"/><lb ed="R039" n="0423b03"/><p xml:id="pX25p0213a2201">大般若说。天帝不在。诸天若来。但见空座。尽皆作 <lb ed="X" n="0213a23"/><lb ed="R039" n="0423b04"/>礼供养。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213a24"/><lb ed="R039" n="0423b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213a2401">何况有人。尽能受持读诵。</p><p xml:id="pX25p0213a2411" cb:place="inline">须菩提。当知是人成就最 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0213b" n="0213b"/> <lb ed="X" n="0213b01"/><lb ed="R039" n="0423b06"/>上第一稀有之法。</p><p xml:id="pX25p0213b0108" cb:place="inline">若是经典所在之处。即为有<persName>佛</persName>。若 <lb ed="X" n="0213b02"/><lb ed="R039" n="0423b07"/>尊重弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213b03"/><lb ed="R039" n="0423b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213b0301">自心诵得此经。自心解得此经義。自心体得无著 <lb ed="X" n="0213b04"/><lb ed="R039" n="0423b09"/>无相之理。所在之处。常修<persName>佛</persName>行。念念无有间歇。即 <lb ed="X" n="0213b05"/><lb ed="R039" n="0423b10"/>是心是<persName>佛</persName>。故言所在之处。即为有<persName>佛</persName>。</p> <lb ed="X" n="0213b06"/><lb ed="R039" n="0423b11"/><p xml:id="pX25p0213b0601">尊重弟子。即指文殊普贤诸大菩萨。道尊德重也。</p> <lb ed="X" n="0213b07"/><lb ed="R039" n="0423b12"/><p xml:id="pX25p0213b0701">何况二字。有二意。一是说经之处尙如此。而况说 <lb ed="X" n="0213b08"/><lb ed="R039" n="0423b13"/>经之人。一是随说四句尙如此。而况受持全经之 <lb ed="X" n="0213b09"/><lb ed="R039" n="0423b14"/>人。</p> <lb ed="X" n="0213b10"/><lb ed="R039" n="0423b15"/><p xml:id="pX25p0213b1001">洗心向此经典。于有相中悟无相。于有说中悟无 <lb ed="X" n="0213b11"/><lb ed="R039" n="0423b16"/>说。自见凡相皆妄。離相即<persName>佛</persName>。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0213b12"/><lb ed="R039" n="0423b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如法受持分第十三</cb:mulu><head>〇如法受持分第十三</head> <lb ed="X" n="0213b13"/><lb ed="R039" n="0423b18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0213b1301"><l>如法受持不用寻</l><l>三皈三学在中心</l> <lb ed="X" n="0213b14"/><lb ed="R039" n="0424a01"/><l>超然独步须弥顶</l><l>大地山河一块金</l></lg> <lb ed="X" n="0213b15"/><lb ed="R039" n="0424a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213b1501">此章。是<persName>如来</persName>特示经名。正是一部经点眼处。这般 <lb ed="X" n="0213b16"/><lb ed="R039" n="0424a03"/>若。是上半部经的眼。下半部经的根源。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213b17"/><lb ed="R039" n="0424a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213b1701">尔时须菩提。白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。当何名此经。我等云何奉 <lb ed="X" n="0213b18"/><lb ed="R039" n="0424a05"/>持。<persName>佛</persName>告须菩提。是经名为金刚般若波罗蜜。以是名 <lb ed="X" n="0213b19"/><lb ed="R039" n="0424a06"/>字。汝当奉持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213b20"/><lb ed="R039" n="0424a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213b2001">须菩提。<anchor xml:id="nkr_note_add_0213b2001" n="0213b2001"/><anchor xml:id="beg0213b2001" n="0213b2001"/>已<anchor xml:id="end0213b2001"/>透脱四句妙旨。遂求直揭经名。得奉持 <lb ed="X" n="0213b21"/><lb ed="R039" n="0424a08"/>之法。<persName>世尊</persName>但告之曰。是经名为金刚般若波罗蜜。 <lb ed="X" n="0213b22"/><lb ed="R039" n="0424a09"/>意谓。此法即此心耳。奉持者。即以此心奉持此法。</p> <lb ed="X" n="0213b23"/><lb ed="R039" n="0424a10"/><p xml:id="pX25p0213b2301">亲证菩提。必须以无为法。要得无为法。须具離相 <lb ed="X" n="0213b24"/><lb ed="R039" n="0424a11"/>離名的智慧眼。如是坚固。如是猛利。全是般若的 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0213c" n="0213c"/> <lb ed="X" n="0213c01"/><lb ed="R039" n="0424a12"/>力用。唤作金刚剑。亦唤作金刚眼。此眼一开。则纤 <lb ed="X" n="0213c02"/><lb ed="R039" n="0424a13"/>尘不留。四相俱扫。在四果非四果。在菩萨非菩萨。 <lb ed="X" n="0213c03"/><lb ed="R039" n="0424a14"/>在<persName>佛</persName>非<persName>佛</persName>。在法非法。还著得一毫修证么。还分得 <lb ed="X" n="0213c04"/><lb ed="R039" n="0424a15"/>一毫渐次么。所以<persName>佛</persName>将般若二字。与此经安名。而 <lb ed="X" n="0213c05"/><lb ed="R039" n="0424a16"/>又加以金刚二字。以见至坚至利。不与万法为侣。 <lb ed="X" n="0213c06"/><lb ed="R039" n="0424a17"/>乃一切俱空。一切具足。到彼岸之般若也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213c07"/><lb ed="R039" n="0424a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213c0701">所以者何。须菩提。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。即非般若波罗 <lb ed="X" n="0213c08"/><lb ed="R039" n="0424b01"/>蜜。是名般若波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213c09"/><lb ed="R039" n="0424b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213c0901"><persName>佛</persName>既教人離相。却立出一个经名。殊不知般若即 <lb ed="X" n="0213c10"/><lb ed="R039" n="0424b03"/>非般若。本来无相。则名亦非名也。般若即是人人 <lb ed="X" n="0213c11"/><lb ed="R039" n="0424b04"/>淸净心体上一点灵光。故又转一语曰。是名般若 <lb ed="X" n="0213c12"/><lb ed="R039" n="0424b05"/>波罗蜜。離一切相。即一切法。尽大地。无有一法是 <lb ed="X" n="0213c13"/><lb ed="R039" n="0424b06"/>般若存住处。亦无有一法不是般若放光处。无著 <lb ed="X" n="0213c14"/><lb ed="R039" n="0424b07"/>云。对治恐随言执故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213c15"/><lb ed="R039" n="0424b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213c1501">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有所说法不。</p><p xml:id="pX25p0213c1515" cb:place="inline">须菩提白<persName>佛</persName>言。 <lb ed="X" n="0213c16"/><lb ed="R039" n="0424b09"/><persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213c17"/><lb ed="R039" n="0424b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213c1701">须菩提。知<persName>如来</persName>说法。心无所得。故言无所说。此方 <lb ed="X" n="0213c18"/><lb ed="R039" n="0424b11"/>是真能奉持的人。无著云。第一義。不可说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213c19"/><lb ed="R039" n="0424b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0213c1901">须菩提。于意云何。三千大千世界。所有微尘是为多 <lb ed="X" n="0213c20"/><lb ed="R039" n="0424b13"/>不。</p><p xml:id="pX25p0213c2002" cb:place="inline">须菩提言。甚多<persName>世尊</persName>。</p><p xml:id="pX25p0213c2010" cb:place="inline">须菩提。诸微尘。<persName>如来</persName>说非微 <lb ed="X" n="0213c21"/><lb ed="R039" n="0424b14"/>尘。是名微尘。<persName>如来</persName>说世界非世界。是名世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0213c22"/><lb ed="R039" n="0424b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0213c2201">大雲云。诸地尘。非贪等烦恼尘。是无记地尘。三千 <lb ed="X" n="0213c23"/><lb ed="R039" n="0424b16"/>界。非烦恼染因界。是界为尘因。尘不生烦恼。施为 <lb ed="X" n="0213c24"/><lb ed="R039" n="0424b17"/>福因。福生烦恼。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0214a" n="0214a"/> <lb ed="X" n="0214a01"/><lb ed="R039" n="0424b18"/><p xml:id="pX25p0214a0101">上文说般若即非般若。直到一法不立处。因甚忽 <lb ed="X" n="0214a02"/><lb ed="R039" n="0425a01"/>然擧个至多的微尘来发问。向这裡得个活路。方 <lb ed="X" n="0214a03"/><lb ed="R039" n="0425a02"/>纔不向无所说处坐定。空生于大而世界。细而微 <lb ed="X" n="0214a04"/><lb ed="R039" n="0425a03"/>尘。尙未有这般廣大心胸。差别眼目。去包罗得他。 <lb ed="X" n="0214a05"/><lb ed="R039" n="0425a04"/>辨别得他。所以呼其名而告之曰。这至多的微尘。 <lb ed="X" n="0214a06"/><lb ed="R039" n="0425a05"/>众生终日在裡许流转。二乘一生向这裡脱離。若 <lb ed="X" n="0214a07"/><lb ed="R039" n="0425a06"/>自<persName>如来</persName>看来。却是当体全空的。</p> <lb ed="X" n="0214a08"/><lb ed="R039" n="0425a07"/><p xml:id="pX25p0214a0801">世界即非世界。毕竟唤作甚么。遂曰是名世界。不 <lb ed="X" n="0214a09"/><lb ed="R039" n="0425a08"/>曾作念展拓他。亦不曾作念把住他。依旧无所说 <lb ed="X" n="0214a10"/><lb ed="R039" n="0425a09"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0214a11"/><lb ed="R039" n="0425a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0214a1101">须菩提。于意云何。可以三十二相见<persName>如来</persName>不。</p><p xml:id="pX25p0214a1118" cb:place="inline">不也世 <lb ed="X" n="0214a12"/><lb ed="R039" n="0425a11"/>尊。不可以三十二相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>说三十 <lb ed="X" n="0214a13"/><lb ed="R039" n="0425a12"/>二相。即是非相。是名三十二相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0214a14"/><lb ed="R039" n="0425a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0214a1401">因推廣世间难说之理。以证<persName>佛</persName>说般若之法。微尘 <lb ed="X" n="0214a15"/><lb ed="R039" n="0425a14"/>该尽宇内人物。世界该尽天地终始。</p> <lb ed="X" n="0214a16"/><lb ed="R039" n="0425a15"/><p xml:id="pX25p0214a1601">尽十方世界。是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0214a1601" n="0214a1601"/><anchor xml:id="beg0214a1601" n="0214a1601"/>己<anchor xml:id="end0214a1601"/>光明。<persName>如来</persName>说到这裡。将<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0214a17"/><lb ed="R039" n="0425a16"/>非身的大身。一时邈出。然欲执之以见法身。何异 <lb ed="X" n="0214a18"/><lb ed="R039" n="0425a17"/>执微尘以当世界。空生当下答个不可以相见如 <lb ed="X" n="0214a19"/><lb ed="R039" n="0425a18"/>来。真是他自<anchor xml:id="nkr_note_add_0214a1901" n="0214a1901"/><anchor xml:id="beg0214a1901" n="0214a1901"/>己<anchor xml:id="end0214a1901"/>见处。</p> <lb ed="X" n="0214a20"/><lb ed="R039" n="0425b01"/><p xml:id="pX25p0214a2001">三十二相。谓眼耳鼻舌身。五根中。修六波罗蜜。是 <lb ed="X" n="0214a21"/><lb ed="R039" n="0425b02"/>三十。意根中。修无住无为。共三十二。观相元妄。无 <lb ed="X" n="0214a22"/><lb ed="R039" n="0425b03"/>可指陈。不妨相即无相。故曰即非身相。观相元真。 <lb ed="X" n="0214a23"/><lb ed="R039" n="0425b04"/>尘尘妙觉。不妨无相即相。故曰是名三十二相。</p><p xml:id="pX25p0214a2319" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0214a24"/><lb ed="R039" n="0425b05"/>即非。扫迹也。是名。本具也。须菩提问云何奉持。故 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0214b" n="0214b"/> <lb ed="X" n="0214b01"/><lb ed="R039" n="0425b06"/>标名。不使其于受持处。生执著也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0214b02"/><lb ed="R039" n="0425b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0214b0201">须菩提。若有善男子。善女人。以恒河沙等身命佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0214b03"/><lb ed="R039" n="0425b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0214b0301">世间最宝惜者身命。如尸毘王之救鸽捨身。萨埵 <lb ed="X" n="0214b04"/><lb ed="R039" n="0425b09"/>之饲虎捨命。非施七宝之比。然而犹见有身可捨。 <lb ed="X" n="0214b05"/><lb ed="R039" n="0425b10"/>是未知身相之即非身相也。犹见佈施身命。有恒 <lb ed="X" n="0214b06"/><lb ed="R039" n="0425b11"/>河沙之多。是未能佈施不住于相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0214b07"/><lb ed="R039" n="0425b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0214b0701">若复有人。于此经中。乃至受持四句偈等。为他人说。 <lb ed="X" n="0214b08"/><lb ed="R039" n="0425b13"/>其福甚多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0214b09"/><lb ed="R039" n="0425b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0214b0901">复擧持经功德之大。前说七宝。今说身命。佈施更 <lb ed="X" n="0214b10"/><lb ed="R039" n="0425b15"/>切矣。捨身命以救世。亦人所至难。毕竟无益于性 <lb ed="X" n="0214b11"/><lb ed="R039" n="0425b16"/>分。<persName>世尊</persName>每说到法无其法。说无可说处。亟以持经 <lb ed="X" n="0214b12"/><lb ed="R039" n="0425b17"/>功德示之。唯恐人玩易之也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0214b1201" n="0214b1201"/><anchor xml:id="beg0214b1201" n="0214b1201"/>已<anchor xml:id="end0214b1201"/>前领悟。以下陈 <lb ed="X" n="0214b13"/><lb ed="R039" n="0425b18"/>情。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0214b14"/><lb ed="R039" n="0426a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離相寂灭分第十四</cb:mulu><head>〇離相寂灭分第十四</head> <lb ed="X" n="0214b15"/><lb ed="R039" n="0426a02"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0214b1501"><l>離相寂灭是虚无</l><l>无中唱出众心孚</l> <lb ed="X" n="0214b16"/><lb ed="R039" n="0426a03"/><l>轻轻弹破虚无境</l><l>千古灵人幾合符</l></lg> <lb ed="X" n="0214b17"/><lb ed="R039" n="0426a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0214b1701">空生顿悟<persName>如来</persName>的大身。即是非身。自家一向所悟 <lb ed="X" n="0214b18"/><lb ed="R039" n="0426a05"/>的非身。即是<persName>如来</persName>的大身。无为法。一时遍满乾坤。 <lb ed="X" n="0214b19"/><lb ed="R039" n="0426a06"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0214b1901" n="0214b1901"/><anchor xml:id="beg0214b1901" n="0214b1901"/>己<anchor xml:id="end0214b1901"/>报身。与山河大地。当下豁开。解到这裡。不觉 <lb ed="X" n="0214b20"/><lb ed="R039" n="0426a07"/>悲感自陈。发起下问。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0214b21"/><lb ed="R039" n="0426a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0214b2101">尔时。须菩提。闻说是经。深解義趣。涕泪悲泣。而白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0214b22"/><lb ed="R039" n="0426a09"/>言。</p><p xml:id="pX25p0214b2202" cb:place="inline">稀有<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说如是甚深经典。我从昔来所得慧 <lb ed="X" n="0214b23"/><lb ed="R039" n="0426a10"/>眼。未曾得闻如是之经。</p><p xml:id="pX25p0214b2310" cb:place="inline"><persName>世尊</persName>。若复有人。得闻是经。信 <lb ed="X" n="0214b24"/><lb ed="R039" n="0426a11"/>心淸净。即生实相。当知是人。成就第一稀有功德。世 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0214c" n="0214c"/> <lb ed="X" n="0214c01"/><lb ed="R039" n="0426a12"/>尊。是实相者。即是非相。是故<persName>如来</persName>说名实相。</p><p xml:id="pX25p0214c0118" cb:place="inline"><persName>世尊</persName>。我 <lb ed="X" n="0214c02"/><lb ed="R039" n="0426a13"/>今得闻如是经典。信解受持。不足为难。若当来世。後 <lb ed="X" n="0214c03"/><lb ed="R039" n="0426a14"/>五百岁。其有众生。得闻是经。信解受持。是人即为第 <lb ed="X" n="0214c04"/><lb ed="R039" n="0426a15"/>一稀有。</p><p xml:id="pX25p0214c0404" cb:place="inline">何以故。此人无我相。无人相。无众生相。无寿 <lb ed="X" n="0214c05"/><lb ed="R039" n="0426a16"/>者相。</p><p xml:id="pX25p0214c0503" cb:place="inline">所以者何。我相即是非相。人相众生相寿者相。 <lb ed="X" n="0214c06"/><lb ed="R039" n="0426a17"/>即是非相。</p><p xml:id="pX25p0214c0605" cb:place="inline">何以故。離一切诸相。即名诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0214c07"/><lb ed="R039" n="0426a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0214c0701">空生解後。既喜其闻。又悲其晚。所以喜极而悲。如 <lb ed="X" n="0214c08"/><lb ed="R039" n="0426b01"/>忘忽忆。安能禁其涕泪悲泣而白<persName>佛</persName>言乎。歎个希 <lb ed="X" n="0214c09"/><lb ed="R039" n="0426b02"/>有<persName>世尊</persName>。前赞稀有。在度生上说。此歎稀有。在说法 <lb ed="X" n="0214c10"/><lb ed="R039" n="0426b03"/>处说。<persName>佛</persName>说如是甚深经典。不唯人空。而且法空。幷 <lb ed="X" n="0214c11"/><lb ed="R039" n="0426b04"/>般若智相亦空。闻如是人法俱空之经。而发信心。 <lb ed="X" n="0214c12"/><lb ed="R039" n="0426b05"/>信得此外别无有法。此中亦无法相可得。便见真 <lb ed="X" n="0214c13"/><lb ed="R039" n="0426b06"/>实性相。迥然独露。头头上明。物物上显。实相既生。 <lb ed="X" n="0214c14"/><lb ed="R039" n="0426b07"/>法身中。具有恒沙性功德。自然触处圆成。皆是第 <lb ed="X" n="0214c15"/><lb ed="R039" n="0426b08"/>一義谛。纔见有一法可当情。便堕影响。故急转一 <lb ed="X" n="0214c16"/><lb ed="R039" n="0426b09"/>语曰。是实相者。非有相。非无相。非非有相。非非无 <lb ed="X" n="0214c17"/><lb ed="R039" n="0426b10"/>相。非有无俱相。<persName>如来</persName>前说。若见诸相非相。则见如 <lb ed="X" n="0214c18"/><lb ed="R039" n="0426b11"/>来。正说此非相乃为实相耳。空生说到这裡。愈见 <lb ed="X" n="0214c19"/><lb ed="R039" n="0426b12"/>净信之难。恐末法人信不及。欲激劝将来。故曰我 <lb ed="X" n="0214c20"/><lb ed="R039" n="0426b13"/>今得闻是经。当<persName>佛</persName>世而亲承<persName>佛</persName>诲。信而不疑。解而 <lb ed="X" n="0214c21"/><lb ed="R039" n="0426b14"/>不惑。受而不逆。持而不忘。不足为难。唯当末法无 <lb ed="X" n="0214c22"/><lb ed="R039" n="0426b15"/><persName>佛</persName>之世。不能亲承<persName>佛</persName>慈提命。但凭文字。得闻是甚 <lb ed="X" n="0214c23"/><lb ed="R039" n="0426b16"/>馀经典。而信解受持。是则真为第一稀有也。此信 <lb ed="X" n="0214c24"/><lb ed="R039" n="0426b17"/>心淸净的人。四相俱无。为他信心淸净。实相即是 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0215a" n="0215a"/> <lb ed="X" n="0215a01"/><lb ed="R039" n="0426b18"/>非相。五蕴本来空寂。我相即是非相。彼此原来绝 <lb ed="X" n="0215a02"/><lb ed="R039" n="0427a01"/>待。人相即是非相。万象一法所印。众生即非众生。 <lb ed="X" n="0215a03"/><lb ed="R039" n="0427a02"/>亿劫不出刹那。寿者即非寿者。四相所以不烦断 <lb ed="X" n="0215a04"/><lb ed="R039" n="0427a03"/>灭。而当体全空。由是见一切色。闻一切声。尽是无 <lb ed="X" n="0215a05"/><lb ed="R039" n="0427a04"/>为真<persName>佛</persName>放光现相处。不复可以相名之矣。相即是 <lb ed="X" n="0215a06"/><lb ed="R039" n="0427a05"/><persName>佛</persName>。一切诸相。即名诸<persName>佛</persName>。善财入一毛孔。过不可说 <lb ed="X" n="0215a07"/><lb ed="R039" n="0427a06"/>世界。见微尘数<persName>佛</persName>。便是此证。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215a08"/><lb ed="R039" n="0427a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215a0801"><persName>佛</persName>告须菩提。如是如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215a09"/><lb ed="R039" n="0427a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215a0901"><persName>佛</persName>印可须菩提所解。重言如是。深然其言也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215a10"/><lb ed="R039" n="0427a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215a1001">若复有人。得闻是经。不惊不怖。不畏。当知是人甚为 <lb ed="X" n="0215a11"/><lb ed="R039" n="0427a10"/>稀有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215a12"/><lb ed="R039" n="0427a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215a1201">空生既深解。<persName>如来</persName>便要他实实去行六波罗蜜。離 <lb ed="X" n="0215a13"/><lb ed="R039" n="0427a12"/>相起行。便是不思议境界。有许多可惊可怖可畏 <lb ed="X" n="0215a14"/><lb ed="R039" n="0427a13"/>处。故将劝行六度。先以不惊怖畏发起。言是经净 <lb ed="X" n="0215a15"/><lb ed="R039" n="0427a14"/>信。说到離一切相的田地。也大难承当。若复有人。 <lb ed="X" n="0215a16"/><lb ed="R039" n="0427a15"/>得闻是经。初闻之而言下坦然。不作惊异想。继思 <lb ed="X" n="0215a17"/><lb ed="R039" n="0427a16"/>之而心下帖然。不作恐怖想。终修持之。而荷担毅 <lb ed="X" n="0215a18"/><lb ed="R039" n="0427a17"/>然。不作畏缩想。当知此等人。即是最上根器。直到 <lb ed="X" n="0215a19"/><lb ed="R039" n="0427a18"/>彼岸。而为稀有之人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215a20"/><lb ed="R039" n="0427b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215a2001">何以故。须菩提。<persName>如来</persName>说第一波罗蜜。即非第一波罗 <lb ed="X" n="0215a21"/><lb ed="R039" n="0427b02"/>蜜。是名第一波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215a22"/><lb ed="R039" n="0427b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215a2201">此不惊怖畏之人。何以便称稀有。以此经名为般 <lb ed="X" n="0215a23"/><lb ed="R039" n="0427b04"/>若。六波罗蜜中。般若是正因。馀五度为助缘。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0215a24"/><lb ed="R039" n="0427b05"/>说般若。是第一波罗蜜。以法身最大最无上。唯般 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0215b" n="0215b"/> <lb ed="X" n="0215b01"/><lb ed="R039" n="0427b06"/>若能成就法身故。所以信此般若功德。人品。俱成 <lb ed="X" n="0215b02"/><lb ed="R039" n="0427b07"/>第一。然此般若。无处所可住。无照用可寻。拟思即 <lb ed="X" n="0215b03"/><lb ed="R039" n="0427b08"/>错。动念即差。尽十方世界。求一般若体相不可得。 <lb ed="X" n="0215b04"/><lb ed="R039" n="0427b09"/>尽十方世界。求一不是般若行相处。亦不可得。本 <lb ed="X" n="0215b05"/><lb ed="R039" n="0427b10"/>无第二。何有第一。此第一。是对馀五波罗蜜言。而 <lb ed="X" n="0215b06"/><lb ed="R039" n="0427b11"/>说六度总一般若。以起下忍辱佈施。一切離相之意。</p> <lb ed="X" n="0215b07"/><lb ed="R039" n="0427b12"/><p xml:id="pX25p0215b0701">波罗称彼岸。于中十种名。一佈施。二持戒。三忍辱。 <lb ed="X" n="0215b08"/><lb ed="R039" n="0427b13"/>四精进。五禅定。六智慧。七慈。八悲。九方便。十不退。 <lb ed="X" n="0215b09"/><lb ed="R039" n="0427b14"/>是名十种波罗蜜。解空自性。名第一波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215b10"/><lb ed="R039" n="0427b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215b1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0215b01" n="0215b01"/>须菩提。忍辱波罗蜜。<persName>如来</persName>说非忍辱波罗蜜。是名忍 <lb ed="X" n="0215b11"/><lb ed="R039" n="0427b16"/>辱波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215b12"/><lb ed="R039" n="0427b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215b1201">六度中。最难離相者。无如忍辱一度。被人毁害曰 <lb ed="X" n="0215b13"/><lb ed="R039" n="0427b18"/>辱。我能安受曰忍。然见有辱可忍。即不能忍矣。此 <lb ed="X" n="0215b14"/><lb ed="R039" n="0428a01"/>忍辱。原从般若而出。本源之心。寂然不动。远離分 <lb ed="X" n="0215b15"/><lb ed="R039" n="0428a02"/>别。泯绝能所。即忍辱非忍辱。所以名为忍辱波罗 <lb ed="X" n="0215b16"/><lb ed="R039" n="0428a03"/>蜜耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215b17"/><lb ed="R039" n="0428a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215b1701">何以故。须菩提。如我昔为歌利王。割截身体。我于尔 <lb ed="X" n="0215b18"/><lb ed="R039" n="0428a05"/>时。无我相。无人相。无众生相。无寿者相。</p><p xml:id="pX25p0215b1816" cb:place="inline">何以故。我于 <lb ed="X" n="0215b19"/><lb ed="R039" n="0428a06"/>往昔节节肢解时。若有我相。人相。众生相。寿者相。应 <lb ed="X" n="0215b20"/><lb ed="R039" n="0428a07"/>生嗔恨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215b21"/><lb ed="R039" n="0428a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215b2101">忍辱。实实有此事相。何以言非忍辱。只为能離四 <lb ed="X" n="0215b22"/><lb ed="R039" n="0428a09"/>相故。<persName>如来</persName>因引<anchor xml:id="nkr_note_add_0215b2201" n="0215b2201"/><anchor xml:id="beg0215b2201" n="0215b2201"/>己<anchor xml:id="end0215b2201"/>事明之。<persName>如来</persName>昔为忍辱仙人。遇 <lb ed="X" n="0215b23"/><lb ed="R039" n="0428a10"/>极恶王。出遊山中。王妃乘王寝。来礼仙人。王怒。问 <lb ed="X" n="0215b24"/><lb ed="R039" n="0428a11"/>得四果否。答不得。我常修忍辱道。王即割截仙人。 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0215c" n="0215c"/> <lb ed="X" n="0215c01"/><lb ed="R039" n="0428a12"/>先斩两臂。次及两足。後及耳鼻。四天王嗔怒。雨沙 <lb ed="X" n="0215c02"/><lb ed="R039" n="0428a13"/>砾石。王惧忏悔。仙言我心无嗔。身即平复。王乃皈 <lb ed="X" n="0215c03"/><lb ed="R039" n="0428a14"/>信。当是之时。<persName>如来</persName>身被割截。而外不见能割之人。 <lb ed="X" n="0215c04"/><lb ed="R039" n="0428a15"/>内不见有所割之我。人我中间不见种种差别之 <lb ed="X" n="0215c05"/><lb ed="R039" n="0428a16"/>众生。一刹那间。不见有前後相续之寿者。四相不 <lb ed="X" n="0215c06"/><lb ed="R039" n="0428a17"/>生。分别不起。何曾见有辱可忍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215c07"/><lb ed="R039" n="0428a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215c0701">须菩提。又念过去于五百世。作忍辱仙人。于尔所世。 <lb ed="X" n="0215c08"/><lb ed="R039" n="0428b01"/>无我相。无人相。无众生相。无寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215c09"/><lb ed="R039" n="0428b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215c0901">追念歌利王时。越今五百世。仍入山修道。略不涉 <lb ed="X" n="0215c10"/><lb ed="R039" n="0428b03"/>嗔恨。见忍辱非一世也。无四相。方不乱真性。因须 <lb ed="X" n="0215c11"/><lb ed="R039" n="0428b04"/>菩提離相即<persName>佛</persName>之语。深契<persName>佛</persName>心。<persName>世尊</persName>遂将自<anchor xml:id="nkr_note_add_0215c1101" n="0215c1101"/><anchor xml:id="beg0215c1101" n="0215c1101"/>己<anchor xml:id="end0215c1101"/>引 <lb ed="X" n="0215c12"/><lb ed="R039" n="0428b05"/>证。申明相之断不可有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215c13"/><lb ed="R039" n="0428b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215c1301">是故须菩提。菩萨应離一切相。发阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0215c14"/><lb ed="R039" n="0428b07"/>菩提心。不应住色生心。不应住声香味触法生心。应 <lb ed="X" n="0215c15"/><lb ed="R039" n="0428b08"/>生无所住心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215c16"/><lb ed="R039" n="0428b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0215c1601">菩萨欲证菩提果者。应離一切相发菩提心。離相。 <lb ed="X" n="0215c17"/><lb ed="R039" n="0428b10"/>方能发第一心。而称无上。離相。方能发廣大心。而 <lb ed="X" n="0215c18"/><lb ed="R039" n="0428b11"/>称正等。離相。方能发常心。而称正觉。要離我人四 <lb ed="X" n="0215c19"/><lb ed="R039" n="0428b12"/>相。先離六尘。我人四相。由住著六尘而起。前文止 <lb ed="X" n="0215c20"/><lb ed="R039" n="0428b13"/>说佈施应離六尘。此云发菩提。亦要離相。发菩提 <lb ed="X" n="0215c21"/><lb ed="R039" n="0428b14"/>若不離相。即使一切色皆<persName>佛</persName>色。一切声是<persName>佛</persName>声。而 <lb ed="X" n="0215c22"/><lb ed="R039" n="0428b15"/><persName>佛</persName>见法见犹存。菩提亦成法相矣。所以離却六尘。 <lb ed="X" n="0215c23"/><lb ed="R039" n="0428b16"/>生无住心。方是菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0215c24"/><lb ed="R039" n="0428b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0215c2401">若心有住。即为非住。是故<persName>佛</persName>说菩萨心。不应住色布 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0216a" n="0216a"/> <lb ed="X" n="0216a01"/><lb ed="R039" n="0428b18"/>施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216a02"/><lb ed="R039" n="0429a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216a0201">若心住涅槃。非是菩萨住处。不住涅槃。方是菩萨 <lb ed="X" n="0216a03"/><lb ed="R039" n="0429a02"/>住处。即前说应无所住而生其心也。菩萨不为自 <lb ed="X" n="0216a04"/><lb ed="R039" n="0429a03"/>身而行佈施。但为内破悭贪心。外称一切众心。而 <lb ed="X" n="0216a05"/><lb ed="R039" n="0429a04"/>行佈施也。六尘中。色为第一。度生中。施为第一。</p><p xml:id="pX25p0216a0519" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0216a06"/><lb ed="R039" n="0429a05"/>相见本空。智慧元显。本空。故人我众生寿者。全彰 <lb ed="X" n="0216a07"/><lb ed="R039" n="0429a06"/>般若之光。元显。则寿者众生人我。总是金刚之体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216a08"/><lb ed="R039" n="0429a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216a0801">须菩提。菩萨为利益一切众生故。应如是佈施。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0216a09"/><lb ed="R039" n="0429a08"/>说。一切诸相。即是非相。</p><p xml:id="pX25p0216a0910" cb:place="inline">又说一切众生。即非众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216a10"/><lb ed="R039" n="0429a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216a1001">欲使含灵尽被恩泽。岂可自隘其心。著我见。故见 <lb ed="X" n="0216a11"/><lb ed="R039" n="0429a10"/>众生。</p> <lb ed="X" n="0216a12"/><lb ed="R039" n="0429a11"/><p xml:id="pX25p0216a1201">不住色等诸相佈施。然後自性获淸净无为功德。 <lb ed="X" n="0216a13"/><lb ed="R039" n="0429a12"/>而众亦受淸净无为之益。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216a14"/><lb ed="R039" n="0429a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216a1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0216b01" n="0216b01"/>须菩提。<persName>如来</persName>是真语者。实语者。如语者。不诳语者。不 <lb ed="X" n="0216a15"/><lb ed="R039" n="0429a14"/>异语者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216a16"/><lb ed="R039" n="0429a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216a1601">凡小之人。一闻此经。有不惊之怖之畏之。以为是 <lb ed="X" n="0216a17"/><lb ed="R039" n="0429a16"/><persName>如来</persName>之异语诳语乎。不知離相发心。理原如是。如 <lb ed="X" n="0216a18"/><lb ed="R039" n="0429a17"/>来是真语者。離相发心。事亦如然。<persName>如来</persName>是实语者。 <lb ed="X" n="0216a19"/><lb ed="R039" n="0429a18"/>離相发心。如理如事。<persName>如来</persName>是如语者。離相发心。唯 <lb ed="X" n="0216a20"/><lb ed="R039" n="0429b01"/>此是实。<persName>如来</persName>是不诳语者。離相发心。千圣不易。如 <lb ed="X" n="0216a21"/><lb ed="R039" n="0429b02"/>来是不异语者。</p> <lb ed="X" n="0216a22"/><lb ed="R039" n="0429b03"/><p xml:id="pX25p0216a2201">真即不妄。实即不虚。顺理为如。不诳。不欺世也。不 <lb ed="X" n="0216a23"/><lb ed="R039" n="0429b04"/>异。不怪诞也。无非破众生狐疑之见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216a24"/><lb ed="R039" n="0429b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216a2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0216b02" n="0216b02"/>须菩提。<persName>如来</persName>所得法。此法无实。无虚。</p><p xml:id="pX25p0216a2418" cb:place="inline">须菩提。若菩萨 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0216b" n="0216b"/> <lb ed="X" n="0216b01"/><lb ed="R039" n="0429b06"/>心。住于法而行佈施。如人入暗即无所见。若菩萨心。 <lb ed="X" n="0216b02"/><lb ed="R039" n="0429b07"/>不住法而行佈施。如人有目。日光明照。见种种色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216b03"/><lb ed="R039" n="0429b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216b0301">无实者。以法体空寂。无相可得。然中有恒沙性德。 <lb ed="X" n="0216b04"/><lb ed="R039" n="0429b09"/>用之不匮。故言无虚。</p> <lb ed="X" n="0216b05"/><lb ed="R039" n="0429b10"/><p xml:id="pX25p0216b0501">于一切法。心有住著。即不了三轮体空。如盲处暗。 <lb ed="X" n="0216b06"/><lb ed="R039" n="0429b11"/>若菩萨常行般若波罗蜜多。无著无相行。如人有 <lb ed="X" n="0216b07"/><lb ed="R039" n="0429b12"/>目。处于皎日之中。何所不见。</p> <lb ed="X" n="0216b08"/><lb ed="R039" n="0429b13"/><p xml:id="pX25p0216b0801">一心既等虚空。六度俱生实相。所谓離一切相。则 <lb ed="X" n="0216b09"/><lb ed="R039" n="0429b14"/>名诸<persName>佛</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216b10"/><lb ed="R039" n="0429b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216b1001">须菩提。当来之世。若有善男子。善女人。能于此经受 <lb ed="X" n="0216b11"/><lb ed="R039" n="0429b16"/>持读诵。即为<persName>如来</persName>。</p><p xml:id="pX25p0216b1108" cb:place="inline">以<persName>佛</persName>智慧。悉知是人。悉见是人。皆 <lb ed="X" n="0216b12"/><lb ed="R039" n="0429b17"/>得成就无量无边功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216b13"/><lb ed="R039" n="0429b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216b1301">人诚能離相发心。则是人成就第一。功德亦成就 <lb ed="X" n="0216b14"/><lb ed="R039" n="0430a01"/>第一矣。当来之世。善男子善女人。能于此離相之 <lb ed="X" n="0216b15"/><lb ed="R039" n="0430a02"/>经。受持读诵。此人智慧弘开。不住于法。岂独二乘 <lb ed="X" n="0216b16"/><lb ed="R039" n="0430a03"/>不能窥测。亦且菩萨不能尽之。唯有<persName>如来</persName>。以<persName>佛</persName>光 <lb ed="X" n="0216b17"/><lb ed="R039" n="0430a04"/>明普照之真智慧。方能悉知其存心。悉见其行事。 <lb ed="X" n="0216b18"/><lb ed="R039" n="0430a05"/>生心动念。忍辱佈施。无不利益众生而为功。长养 <lb ed="X" n="0216b19"/><lb ed="R039" n="0430a06"/>菩提而为德。由一行以推之万行。由一世以推之 <lb ed="X" n="0216b20"/><lb ed="R039" n="0430a07"/>百世。众生无边。利益亦无边。菩提无量。长养亦无 <lb ed="X" n="0216b21"/><lb ed="R039" n="0430a08"/>量。安有不成就最上第一稀有之法者哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0216b22"/><lb ed="R039" n="0430a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">持经功德分第十五</cb:mulu><head>〇持经功德分第十五</head> <lb ed="X" n="0216b23"/><lb ed="R039" n="0430a10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0216b2301"><l>持经功德养天真</l><l>化外风光别有因</l> <lb ed="X" n="0216b24"/><lb ed="R039" n="0430a11"/><l>顿悟门开归万法</l><l>一归何处本来人</l></lg> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0216c" n="0216c"/> <lb ed="X" n="0216c01"/><lb ed="R039" n="0430a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216c0101">在在处处。言经中有<persName>佛</persName>全身。人当在在尊敬也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216c02"/><lb ed="R039" n="0430a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216c0201">须菩提。若有善男子。善女人。初日分。以恒河沙等身 <lb ed="X" n="0216c03"/><lb ed="R039" n="0430a14"/>佈施。中日分。复以恒河沙等身佈施。後日分。亦以恒 <lb ed="X" n="0216c04"/><lb ed="R039" n="0430a15"/>河沙等身佈施。如是无量百千万亿劫。以身佈施。</p><p xml:id="pX25p0216c0420" cb:place="inline">若 <lb ed="X" n="0216c05"/><lb ed="R039" n="0430a16"/>复有人。闻此经典。信心不逆。其福勝彼。</p><p xml:id="pX25p0216c0516" cb:place="inline">何况书写。受 <lb ed="X" n="0216c06"/><lb ed="R039" n="0430a17"/>持。读诵。为人解说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216c07"/><lb ed="R039" n="0430a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216c0701"><persName>佛</persName>说末法之时。得闻此经。信心不逆。四相不生。即 <lb ed="X" n="0216c08"/><lb ed="R039" n="0430b01"/>是<persName>佛</persName>之知见。此人功德。勝前多劫捨身功德。</p> <lb ed="X" n="0216c09"/><lb ed="R039" n="0430b02"/><p xml:id="pX25p0216c0901">初日分为早晨。中日分为日午。後日分为晚间。一 <lb ed="X" n="0216c10"/><lb ed="R039" n="0430b03"/>日三时。佈施功德。</p> <lb ed="X" n="0216c11"/><lb ed="R039" n="0430b04"/><p xml:id="pX25p0216c1101">菩萨一文一義。一句一偈。莫不从捨身命来。又曰 <lb ed="X" n="0216c12"/><lb ed="R039" n="0430b05"/>观三千大千世界。乃至无有如芥子许。不是菩萨 <lb ed="X" n="0216c13"/><lb ed="R039" n="0430b06"/>捨身命处。盖显信心难生。<persName>佛</persName>法难闻也。信力曰受。 <lb ed="X" n="0216c14"/><lb ed="R039" n="0430b07"/>念力曰持。对文曰读。背文曰诵。书写受持读诵者。 <lb ed="X" n="0216c15"/><lb ed="R039" n="0430b08"/>自行也。为人解说者。化他也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216c16"/><lb ed="R039" n="0430b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216c1601">须菩提。以要言之。是经有不可思议。不可称量。无边 <lb ed="X" n="0216c17"/><lb ed="R039" n="0430b10"/>功德。</p><p xml:id="pX25p0216c1703" cb:place="inline"><persName>如来</persName>为发大乘者说。为发最上乘者说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216c18"/><lb ed="R039" n="0430b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0216c1801">以要言之。是言经義殊勝。大乘。最上乘。言人根殊 <lb ed="X" n="0216c19"/><lb ed="R039" n="0430b12"/>勝。受持读诵。述成人殊勝。无著云。不可思议者。唯 <lb ed="X" n="0216c20"/><lb ed="R039" n="0430b13"/>自觉故。不可称量者。无有等及勝故。</p> <lb ed="X" n="0216c21"/><lb ed="R039" n="0430b14"/><p xml:id="pX25p0216c2101">大乘说。最上说。如斩一握丝。一斩一切断。最上者。 <lb ed="X" n="0216c22"/><lb ed="R039" n="0430b15"/>一<persName>佛</persName>乘也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216c23"/><lb ed="R039" n="0430b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0216c2301">若有人。能受持读诵。廣为人说。<persName>如来</persName>悉知是人。悉见 <lb ed="X" n="0216c24"/><lb ed="R039" n="0430b17"/>是人。皆得成就。不可量。不可称。无有边。不可思议功 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0217a" n="0217a"/> <lb ed="X" n="0217a01"/><lb ed="R039" n="0430b18"/>德。</p><p xml:id="pX25p0217a0102" cb:place="inline">如是人等。即为荷担<persName>如来</persName>。阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217a02"/><lb ed="R039" n="0431a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217a0201">大乘者。智慧廣大。善能建立一切法。最上乘者。无 <lb ed="X" n="0217a03"/><lb ed="R039" n="0431a02"/>垢法可厌。无净法可求。不见众生可度。不见涅槃 <lb ed="X" n="0217a04"/><lb ed="R039" n="0431a03"/>可证。不作度众生心。亦不作不度众生心。是名最 <lb ed="X" n="0217a05"/><lb ed="R039" n="0431a04"/>上乘。亦名一切智。亦名无生忍。亦名大般若。上根 <lb ed="X" n="0217a06"/><lb ed="R039" n="0431a05"/>之人。闻此经典。深悟<persName>佛</persName>意。持自心经。见自本性。究 <lb ed="X" n="0217a07"/><lb ed="R039" n="0431a06"/>竟复起利他之行。能为人解说。令诸学者。自悟无 <lb ed="X" n="0217a08"/><lb ed="R039" n="0431a07"/>相之理。得见本性<persName>如来</persName>。成无上道。了悟经理。将如 <lb ed="X" n="0217a09"/><lb ed="R039" n="0431a08"/>来无上正<persName>等正觉</persName>。以一身负任之。</p><p xml:id="pX25p0217a0914" cb:place="inline">〇揹负曰荷。在 <lb ed="X" n="0217a10"/><lb ed="R039" n="0431a09"/>肩曰担。荷担即前无馀。直下担尽也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217a11"/><lb ed="R039" n="0431a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0217a1101">何以故。须菩提。若乐小法者。著我见。人见。众生见。寿 <lb ed="X" n="0217a12"/><lb ed="R039" n="0431a11"/>者见。即于此经。不能听受读诵。为人解说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217a13"/><lb ed="R039" n="0431a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217a1301">彼唯会得大乘最上乘之妙耳。若以小乘自限。虽 <lb ed="X" n="0217a14"/><lb ed="R039" n="0431a13"/>不著相。犹未忘见。便于无相妙理。不能契合。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0217a1401" n="0217a1401"/><anchor xml:id="beg0217a1401" n="0217a1401"/>己<anchor xml:id="end0217a1401"/> <lb ed="X" n="0217a15"/><lb ed="R039" n="0431a14"/>未度。岂能化人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217a16"/><lb ed="R039" n="0431a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0217a1601">须菩提。在在处处。若有此经。一切世间。天。人。阿修罗。 <lb ed="X" n="0217a17"/><lb ed="R039" n="0431a16"/>所<persName>应供</persName>养。当知此处。即为是塔。皆应恭敬作礼围绕。 <lb ed="X" n="0217a18"/><lb ed="R039" n="0431a17"/>以诸花香而散其处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217a19"/><lb ed="R039" n="0431a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217a1901">若人口诵般若。心行般若。在在处处。常行无为无 <lb ed="X" n="0217a20"/><lb ed="R039" n="0431b01"/>相之行。此人所在之处。如有<persName>佛</persName>塔。感得天人供养。 <lb ed="X" n="0217a21"/><lb ed="R039" n="0431b02"/>是人心中。自有<persName>世尊</persName>。故云如。</p> <lb ed="X" n="0217a22"/><lb ed="R039" n="0431b03"/><p xml:id="pX25p0217a2201">恐人执忍辱之说。徒知捨命捐生。而不知修全真 <lb ed="X" n="0217a23"/><lb ed="R039" n="0431b04"/>性。故极言身命佈施之不若持经功德。因赞般若 <lb ed="X" n="0217a24"/><lb ed="R039" n="0431b05"/>法身常住。</p></cb:div></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0217b" n="0217b"/> <lb ed="X" n="0217b01"/><lb ed="R039" n="0431b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">能净业障分第十六</cb:mulu><head>〇能净业障分第十六</head> <lb ed="X" n="0217b02"/><lb ed="R039" n="0431b07"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0217b0201"><l>能净业障本来空</l><l>千差万别理难穷</l> <lb ed="X" n="0217b03"/><lb ed="R039" n="0431b08"/><l>个中若有江湖客</l><l>何必今朝又启蒙</l></lg> <lb ed="X" n="0217b04"/><lb ed="R039" n="0431b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217b0401">此章。是言功德不可思议。首段是灭罪不可思议。 <lb ed="X" n="0217b05"/><lb ed="R039" n="0431b10"/>次段是证果不可思议。第三段是总结不可思议。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217b06"/><lb ed="R039" n="0431b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0217b0601">复次须菩提。若善男子。善女人。受持读诵此经。若为 <lb ed="X" n="0217b07"/><lb ed="R039" n="0431b12"/>人轻贱。是人先世罪业。应堕恶道。以今世人轻贱故。 <lb ed="X" n="0217b08"/><lb ed="R039" n="0431b13"/>先世罪业。即为消灭。当得阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217b09"/><lb ed="R039" n="0431b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217b0901">前未及世人业报。故复次言之。夫非欲人坚此持 <lb ed="X" n="0217b10"/><lb ed="R039" n="0431b15"/>经之念。夙世作业。应招恶报。因持经力。止受小挫。 <lb ed="X" n="0217b11"/><lb ed="R039" n="0431b16"/>忍此辱。而力加进修。当得无上菩提。</p> <lb ed="X" n="0217b12"/><lb ed="R039" n="0431b17"/><p xml:id="pX25p0217b1201">上言经在之处。应恭敬供养。则持经之人。其当尊 <lb ed="X" n="0217b13"/><lb ed="R039" n="0431b18"/>重可知矣。乃善男子。善女人。受持读诵此经。反为 <lb ed="X" n="0217b14"/><lb ed="R039" n="0432a01"/>人轻贱者何故。岂此经果无验耶。由是人前世罪 <lb ed="X" n="0217b15"/><lb ed="R039" n="0432a02"/>业。应堕三涂恶道。以今世持经之故。但为人轻贱 <lb ed="X" n="0217b16"/><lb ed="R039" n="0432a03"/>以偿之。虽遭轻贱。以持般若。心不著相。罪性本空。 <lb ed="X" n="0217b17"/><lb ed="R039" n="0432a04"/>菩提之体。自然明净。</p> <lb ed="X" n="0217b18"/><lb ed="R039" n="0432a05"/><p xml:id="pX25p0217b1801">先世。即是前念妄心。今世。即是後念觉心。</p> <lb ed="X" n="0217b19"/><lb ed="R039" n="0432a06"/><p xml:id="pX25p0217b1901">圭峰云。此明持经。转罪为福。修持无我等相。即烦 <lb ed="X" n="0217b20"/><lb ed="R039" n="0432a07"/>恼障尽。极恶消灭。即业障尽。不堕恶道。即报障尽。 <lb ed="X" n="0217b21"/><lb ed="R039" n="0432a08"/>三障既灭。三德必圆。故云当得菩提。</p> <lb ed="X" n="0217b22"/><lb ed="R039" n="0432a09"/><p xml:id="pX25p0217b2201">昔唐太宗。註金刚经。至轻贱阁笔。问一禅师。答云。 <lb ed="X" n="0217b23"/><lb ed="R039" n="0432a10"/>此经专摧种子故也。太宗当下了然。从此下笔。沛 <lb ed="X" n="0217b24"/><lb ed="R039" n="0432a11"/>然无碍。盖现业易消。种业难灭。每遇善缘。多方阻 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0217c" n="0217c"/> <lb ed="X" n="0217c01"/><lb ed="R039" n="0432a12"/>挠。类有物以败之者。皆种子为之崇也。是以楞严 <lb ed="X" n="0217c02"/><lb ed="R039" n="0432a13"/>神咒。亦为专摧种子而设。</p> <lb ed="X" n="0217c03"/><lb ed="R039" n="0432a14"/><p xml:id="pX25p0217c0301">先世有报障。今日受持经。暂被人轻贱。转褈复还 <lb ed="X" n="0217c04"/><lb ed="R039" n="0432a15"/>轻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217c05"/><lb ed="R039" n="0432a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0217c0501">须菩提。我念过去无量阿僧祇劫。于燃灯<persName>佛</persName>前。得値 <lb ed="X" n="0217c06"/><lb ed="R039" n="0432a17"/>八百四千万亿那由他诸<persName>佛</persName>。悉皆供养承事。无空过 <lb ed="X" n="0217c07"/><lb ed="R039" n="0432a18"/>者。</p><p xml:id="pX25p0217c0702" cb:place="inline">若复有人。于後末世。能受持读诵此经。所得功德。 <lb ed="X" n="0217c08"/><lb ed="R039" n="0432b01"/>于我所供养诸<persName>佛</persName>功德。百分不及一。千万亿分。乃至 <lb ed="X" n="0217c09"/><lb ed="R039" n="0432b02"/>算数譬喩所不能及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217c10"/><lb ed="R039" n="0432b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217c1001"><persName>佛</persName>自追思前生。历无数劫。阿僧祇。华言甚无数。又 <lb ed="X" n="0217c11"/><lb ed="R039" n="0432b04"/>记在师前。遇无数<persName>佛</persName>。那由他。亦言甚无数。如此供 <lb ed="X" n="0217c12"/><lb ed="R039" n="0432b05"/>养诸<persName>佛</persName>。可谓至多。有特出之英。持经见本性。岂区 <lb ed="X" n="0217c13"/><lb ed="R039" n="0432b06"/>区敬<persName>佛</persName>。可比数哉。供养。只是供他<persName>佛</persName>。持经。是供自 <lb ed="X" n="0217c14"/><lb ed="R039" n="0432b07"/>性之<persName>佛</persName>。所以福德霄壤不侔也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217c15"/><lb ed="R039" n="0432b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0217c1501">须菩提。若善男子。善女人。于後末世。有受持读诵此 <lb ed="X" n="0217c16"/><lb ed="R039" n="0432b09"/>经。所得功德。我若具说者。或有人闻。心即狂乱狐疑 <lb ed="X" n="0217c17"/><lb ed="R039" n="0432b10"/>不信。须菩提。当知是经義不可思议。果报亦不可思 <lb ed="X" n="0217c18"/><lb ed="R039" n="0432b11"/>议。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217c19"/><lb ed="R039" n="0432b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0217c1901">上文屡言功德之多。犹是略说。若持经者。所得功 <lb ed="X" n="0217c20"/><lb ed="R039" n="0432b13"/>德。我若具说。彼常人闻之。必至惊骇。所以然者。盖 <lb ed="X" n="0217c21"/><lb ed="R039" n="0432b14"/>以此经義趣。是无相之旨。故其果报。非可以言说 <lb ed="X" n="0217c22"/><lb ed="R039" n="0432b15"/>求也。总是形容经典之甚重。持经功德之甚大。而 <lb ed="X" n="0217c23"/><lb ed="R039" n="0432b16"/>惓惓期望後人之尊信耳。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0217c24"/><lb ed="R039" n="0432b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">究竟无我分第十七</cb:mulu><head>〇究竟无我分第十七</head> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0218a" n="0218a"/> <lb ed="X" n="0218a01"/><lb ed="R039" n="0432b18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0218a0101"><l>究竟无我绝三玄</l><l>真空妙理本无传</l> <lb ed="X" n="0218a02"/><lb ed="R039" n="0433a01"/><l>人人自有黄金相</l><l>吩咐东君仔细参</l></lg> <lb ed="X" n="0218a03"/><lb ed="R039" n="0433a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0218a0301">菩萨度生无我。亦如<persName>佛</persName>之得菩提无法。以申明实 <lb ed="X" n="0218a04"/><lb ed="R039" n="0433a03"/>无众生得灭度之義。褈问发心。正从不可思议来。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0218a05"/><lb ed="R039" n="0433a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0218a0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0218b01" n="0218b01"/>尔时须菩提。白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。善男子。善女人。发阿耨多 <lb ed="X" n="0218a06"/><lb ed="R039" n="0433a05"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。<persName>佛</persName>告须 <lb ed="X" n="0218a07"/><lb ed="R039" n="0433a06"/>菩提。若善男子。善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心 <lb ed="X" n="0218a08"/><lb ed="R039" n="0433a07"/>者。当生如是心。我应灭度一切众生。灭度一切众生 <lb ed="X" n="0218a09"/><lb ed="R039" n="0433a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0218a0901" n="0218a0901"/><anchor xml:id="beg0218a0901" n="0218a0901"/>已<anchor xml:id="end0218a0901"/>。而无有一众生实灭度者。何以故。须菩提。若菩萨 <lb ed="X" n="0218a10"/><lb ed="R039" n="0433a09"/>有我相。人相。众生相。寿者相。即非菩萨。</p><p xml:id="pX25p0218a1016" cb:place="inline">所以者何。须 <lb ed="X" n="0218a11"/><lb ed="R039" n="0433a10"/>菩提。实无有法。发阿耨多罗三藐三菩提心者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0218a12"/><lb ed="R039" n="0433a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0218a1201">复理前问。亦有分别。初问初皈依者。今问证<persName>佛</persName>果 <lb ed="X" n="0218a13"/><lb ed="R039" n="0433a12"/>者。答言<anchor xml:id="nkr_note_add_0218a1301" n="0218a1301"/><anchor xml:id="beg0218a1301" n="0218a1301"/>已<anchor xml:id="end0218a1301"/>发心过者。只要此心如如。非度生。则住 <lb ed="X" n="0218a14"/><lb ed="R039" n="0433a13"/>伏之心。亦幾乎息矣。有可度之生。不起能度之念。 <lb ed="X" n="0218a15"/><lb ed="R039" n="0433a14"/>若四相未除。如何住伏其心。而名菩萨。所以无上 <lb ed="X" n="0218a16"/><lb ed="R039" n="0433a15"/>正<persName>等正觉</persName>心。原无法可得也。弥勒偈云。于内心修 <lb ed="X" n="0218a17"/><lb ed="R039" n="0433a16"/>行。存我为菩萨。此即障于心。违于不住道。</p> <lb ed="X" n="0218a18"/><lb ed="R039" n="0433a17"/><p xml:id="pX25p0218a1801">发菩提心。原实无有法。所云发心。只是性光发露。 <lb ed="X" n="0218a19"/><lb ed="R039" n="0433a18"/>全性起修。全修在性。空生疑如何住降。不知唯无 <lb ed="X" n="0218a20"/><lb ed="R039" n="0433b01"/>能发之我。所发之法。然後名真住降也。此文。意与 <lb ed="X" n="0218a21"/><lb ed="R039" n="0433b02"/>前同。前是破情显智。今是忘智显理。由此贤位。渐 <lb ed="X" n="0218a22"/><lb ed="R039" n="0433b03"/>入圣阶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0218a23"/><lb ed="R039" n="0433b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0218a2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0218b02" n="0218b02"/>须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>于燃灯<persName>佛</persName>所。有法得阿耨多 <lb ed="X" n="0218a24"/><lb ed="R039" n="0433b05"/>罗三藐三菩提不。</p><p xml:id="pX25p0218a2408" cb:place="inline">不也<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。<persName>佛</persName>于 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0218b" n="0218b"/> <lb ed="X" n="0218b01"/><lb ed="R039" n="0433b06"/>燃灯<persName>佛</persName>所。无有法得阿耨多罗三藐三菩提。</p><p xml:id="pX25p0218b0118" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言如 <lb ed="X" n="0218b02"/><lb ed="R039" n="0433b07"/>是如是。</p><p xml:id="pX25p0218b0204" cb:place="inline">须菩提。实无有法。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0218b03"/><lb ed="R039" n="0433b08"/>菩提。须菩提。若有法<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提 <lb ed="X" n="0218b04"/><lb ed="R039" n="0433b09"/>者。燃灯<persName>佛</persName>即不与我授记。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释 <lb ed="X" n="0218b05"/><lb ed="R039" n="0433b10"/>迦牟尼。</p><p xml:id="pX25p0218b0504" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0218b03" n="0218b03"/>以实无有法。得阿耨多罗三藐三菩提。是故 <lb ed="X" n="0218b06"/><lb ed="R039" n="0433b11"/>燃灯<persName>佛</persName>与我授记。作是言。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释 <lb ed="X" n="0218b07"/><lb ed="R039" n="0433b12"/>迦牟尼。</p><p xml:id="pX25p0218b0704" cb:place="inline">何以故。<persName>如来</persName>者。即诸法如義。</p><p xml:id="pX25p0218b0715" cb:place="inline">若有人言<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0218b08"/><lb ed="R039" n="0433b13"/>得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。实无有法<persName>佛</persName>得阿 <lb ed="X" n="0218b09"/><lb ed="R039" n="0433b14"/>耨多罗三藐三菩提。</p><p xml:id="pX25p0218b0909" cb:place="inline">须菩提。<persName>如来</persName>所得阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0218b10"/><lb ed="R039" n="0433b15"/>藐三菩提。于是中无实无虚。</p><p xml:id="pX25p0218b1012" cb:place="inline">是故<persName>如来</persName>说。一切法。皆 <lb ed="X" n="0218b11"/><lb ed="R039" n="0433b16"/>是<persName>佛</persName>法。</p><p xml:id="pX25p0218b1104" cb:place="inline">须菩提。所言一切法者。即非一切法。是故名 <lb ed="X" n="0218b12"/><lb ed="R039" n="0433b17"/>一切法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0218b13"/><lb ed="R039" n="0433b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0218b1301">欲引<anchor xml:id="nkr_note_add_0218b1301" n="0218b1301"/><anchor xml:id="beg0218b1301" n="0218b1301"/>己<anchor xml:id="end0218b1301"/>为证。故云于意云何。先使其思。于燃灯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0218b14"/><lb ed="R039" n="0434a01"/>所。正引<anchor xml:id="nkr_note_add_0218b1401" n="0218b1401"/><anchor xml:id="beg0218b1401" n="0218b1401"/>己<anchor xml:id="end0218b1401"/>证上也。法从心生。外心无法。如是如是。 <lb ed="X" n="0218b15"/><lb ed="R039" n="0434a02"/>赞其言甚当也。设有法可传。燃灯何必授记後来 <lb ed="X" n="0218b16"/><lb ed="R039" n="0434a03"/>作<persName>佛</persName>。来世。即燃灯没後。廣度为释迦。淸净为牟尼。 <lb ed="X" n="0218b17"/><lb ed="R039" n="0434a04"/>是故燃灯<persName>佛</persName>于我授记。以见无上菩提心。从心自 <lb ed="X" n="0218b18"/><lb ed="R039" n="0434a05"/>发。真性不动曰如如。稍加添著。即非如義。若有人 <lb ed="X" n="0218b19"/><lb ed="R039" n="0434a06"/>言。<persName>如来</persName>有法得者。总凡人言之耳。实无有法。决言 <lb ed="X" n="0218b20"/><lb ed="R039" n="0434a07"/>以释凡人之疑。无相无住。则无实。安住降伏。又非 <lb ed="X" n="0218b21"/><lb ed="R039" n="0434a08"/>虚。正见如如之妙。一切法。即度生。佈施。忍辱类。修 <lb ed="X" n="0218b22"/><lb ed="R039" n="0434a09"/>行成<persName>佛</persName>。借此初入门。</p> <lb ed="X" n="0218b23"/><lb ed="R039" n="0434a10"/><p xml:id="pX25p0218b2301">降怨王。请燃灯<persName>佛</persName>入城。城中长幼尽迎。因路泥。善 <lb ed="X" n="0218b24"/><lb ed="R039" n="0434a11"/>慧佈发。<persName>佛</persName>于此授记。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0218c" n="0218c"/> <lb ed="X" n="0218c01"/><lb ed="R039" n="0434a12"/><p xml:id="pX25p0218c0101">自心是<persName>佛</persName>。岂向<persName>佛</persName>边求<persName>佛</persName>。实无有法。得无上菩提 <lb ed="X" n="0218c02"/><lb ed="R039" n="0434a13"/>者。菩萨離相。行六波罗蜜。<persName>如来</persName>要離相人。个个解 <lb ed="X" n="0218c03"/><lb ed="R039" n="0434a14"/>到这裡。故将一切诸法。生灭垢净增减种种变异 <lb ed="X" n="0218c04"/><lb ed="R039" n="0434a15"/>之相。皆从众生顚倒妄想分别而有。若人不生分 <lb ed="X" n="0218c05"/><lb ed="R039" n="0434a16"/>别。性相常在。毕竟平等。本来寂灭。何尝有甚变异。 <lb ed="X" n="0218c06"/><lb ed="R039" n="0434a17"/>此即一切诸法的体性。全体如如。是即非一切法。 <lb ed="X" n="0218c07"/><lb ed="R039" n="0434a18"/>唯即非一切法。是以法法皆同法界。而为<persName>佛</persName>法一 <lb ed="X" n="0218c08"/><lb ed="R039" n="0434b01"/>切法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0218c09"/><lb ed="R039" n="0434b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0218c0901">须菩提。譬如人身长大。</p><p xml:id="pX25p0218c0910" cb:place="inline">须菩提言<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说人身 <lb ed="X" n="0218c10"/><lb ed="R039" n="0434b03"/>长大。即为非大身。是名大身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0218c11"/><lb ed="R039" n="0434b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0218c1101">复以人身。譬法之非真有。大身非真有。则<persName>佛</persName>法非 <lb ed="X" n="0218c12"/><lb ed="R039" n="0434b05"/>真有可知。</p> <lb ed="X" n="0218c13"/><lb ed="R039" n="0434b06"/><p xml:id="pX25p0218c1301">前说如<name role="" type="person">须弥山</name>王之大身。至此方见实际。空生从 <lb ed="X" n="0218c14"/><lb ed="R039" n="0434b07"/>前悟得的。一时现前。直答云<persName>如来</persName>说人身长大。非 <lb ed="X" n="0218c15"/><lb ed="R039" n="0434b08"/>同一切法。而和合成身。又非外一切法。而别自为 <lb ed="X" n="0218c16"/><lb ed="R039" n="0434b09"/>身。</p> <lb ed="X" n="0218c17"/><lb ed="R039" n="0434b10"/><p xml:id="pX25p0218c1701">弥勒偈云。依彼法身<persName>佛</persName>。故说大身喩。身離一切障。 <lb ed="X" n="0218c18"/><lb ed="R039" n="0434b11"/>及遍一切境。功德及大体。故即说大身。非身即是 <lb ed="X" n="0218c19"/><lb ed="R039" n="0434b12"/>身。是故说大身。非身者。无有诸相故。大身者。有真 <lb ed="X" n="0218c20"/><lb ed="R039" n="0434b13"/>如体故。</p> <lb ed="X" n="0218c21"/><lb ed="R039" n="0434b14"/><p xml:id="pX25p0218c2101">大身有二義。一者遍一切处即法身。一者功德大。 <lb ed="X" n="0218c22"/><lb ed="R039" n="0434b15"/>即报身。皆離诸相。故名为非。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0218c23"/><lb ed="R039" n="0434b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0218c2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0218b04" n="0218b04"/>须菩提。菩萨亦如是。若作是言。我当灭度无量众生。 <lb ed="X" n="0218c24"/><lb ed="R039" n="0434b17"/>即不名菩萨。何以故。须菩提。实无有法名为菩萨。是 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0219a" n="0219a"/> <lb ed="X" n="0219a01"/><lb ed="R039" n="0434b18"/>故<persName>佛</persName>说一切法。无我。无人。无众生。无寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219a02"/><lb ed="R039" n="0435a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219a0201">弥勒偈云。不达真法界。起度众生意。及经净国土。 <lb ed="X" n="0219a03"/><lb ed="R039" n="0435a02"/>生心即是倒。</p> <lb ed="X" n="0219a04"/><lb ed="R039" n="0435a03"/><p xml:id="pX25p0219a0401">菩萨亦如是。言菩萨度生。不见有度。亦如是。我当 <lb ed="X" n="0219a05"/><lb ed="R039" n="0435a04"/>灭度无量众生。是自认普度功德。实无有法。言修 <lb ed="X" n="0219a06"/><lb ed="R039" n="0435a05"/>行虽有<persName>佛</persName>法。而法非真性。法无其法。无我即度我 <lb ed="X" n="0219a07"/><lb ed="R039" n="0435a06"/>法。无人即度人法。无众生即度众生法。无寿者。即 <lb ed="X" n="0219a08"/><lb ed="R039" n="0435a07"/>度一切轮迴生死法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219a09"/><lb ed="R039" n="0435a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0219a0901">须菩提。若菩萨作是言。我当莊严<persName>佛</persName>土。是不名菩萨。</p> <lb ed="X" n="0219a10"/><lb ed="R039" n="0435a09"/><p xml:id="pX25p0219a1001">何以故。<persName>如来</persName>说。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严是名莊严。</p><p xml:id="pX25p0219a1020" cb:place="inline">须 <lb ed="X" n="0219a11"/><lb ed="R039" n="0435a10"/>菩提。若菩萨通达无我法者。<persName>如来</persName>说名真是菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219a12"/><lb ed="R039" n="0435a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219a1201">无著云。人无我。法无我。</p> <lb ed="X" n="0219a13"/><lb ed="R039" n="0435a12"/><p xml:id="pX25p0219a1301">再擧<persName>佛</persName>像言之。饰金宝于<persName>佛</persName>土。凡夫之见。<persName>佛</persName>唯淸 <lb ed="X" n="0219a14"/><lb ed="R039" n="0435a13"/>净自心为莊严。岂假外饰。度无相。施无住。皆无我 <lb ed="X" n="0219a15"/><lb ed="R039" n="0435a14"/>法。前虽得闻。未必能通达。此法头头是法。法法无 <lb ed="X" n="0219a16"/><lb ed="R039" n="0435a15"/>我。是真修行菩萨。</p> <lb ed="X" n="0219a17"/><lb ed="R039" n="0435a16"/><p xml:id="pX25p0219a1701">总之。由離相。而无我之法行。由无我。而離相之心 <lb ed="X" n="0219a18"/><lb ed="R039" n="0435a17"/>化。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0219a19"/><lb ed="R039" n="0435a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一体同观分第十八</cb:mulu><head>〇一体同观分第十八</head> <lb ed="X" n="0219a20"/><lb ed="R039" n="0435b01"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0219a2001"><l>一体同观共一天</l><l>白雲明月自相便</l> <lb ed="X" n="0219a21"/><lb ed="R039" n="0435b02"/><l>森罗万象同根本</l><l>昔日今时尽是权</l></lg> <lb ed="X" n="0219a22"/><lb ed="R039" n="0435b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219a2201">此章以下。正明一切法无我。智眼即般若波罗蜜。 <lb ed="X" n="0219a23"/><lb ed="R039" n="0435b04"/>福德相好。是修馀五波罗蜜而成。说法亦从智波 <lb ed="X" n="0219a24"/><lb ed="R039" n="0435b05"/>罗蜜而出。所谓一切法。皆<persName>佛</persName>法也。上明五眼知见 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0219b" n="0219b"/> <lb ed="X" n="0219b01"/><lb ed="R039" n="0435b06"/>之周遍。下明五眼见处。无一法可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219b02"/><lb ed="R039" n="0435b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0219b0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0219b01" n="0219b01"/>须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有肉眼不。</p><p xml:id="pX25p0219b0217" cb:place="inline">如是<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有 <lb ed="X" n="0219b03"/><lb ed="R039" n="0435b08"/>肉眼。</p><p xml:id="pX25p0219b0303" cb:place="inline">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有天眼不。</p><p xml:id="pX25p0219b0316" cb:place="inline">如是<persName>世尊</persName>。如 <lb ed="X" n="0219b04"/><lb ed="R039" n="0435b09"/>来有天眼。</p><p xml:id="pX25p0219b0405" cb:place="inline">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有慧眼不。</p><p xml:id="pX25p0219b0418" cb:place="inline">如是世 <lb ed="X" n="0219b05"/><lb ed="R039" n="0435b10"/>尊。<persName>如来</persName>有慧眼。</p><p xml:id="pX25p0219b0507" cb:place="inline">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有法眼不。</p><p xml:id="pX25p0219b0520" cb:place="inline">如 <lb ed="X" n="0219b06"/><lb ed="R039" n="0435b11"/>是<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有法眼。</p><p xml:id="pX25p0219b0609" cb:place="inline">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼 <lb ed="X" n="0219b07"/><lb ed="R039" n="0435b12"/>不。</p><p xml:id="pX25p0219b0702" cb:place="inline">如是<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219b08"/><lb ed="R039" n="0435b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219b0801">欲言<persName>如来</persName>照见世人之心。先以云何使其思。化身 <lb ed="X" n="0219b09"/><lb ed="R039" n="0435b14"/>观见为肉眼。普照大千为天眼。智烛常明为慧眼。 <lb ed="X" n="0219b10"/><lb ed="R039" n="0435b15"/>了诸法空为法眼。自性常觉。怜念众生。为<persName>佛</persName>眼。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0219b11"/><lb ed="R039" n="0435b16"/>教除却迷心。即五眼开。</p> <lb ed="X" n="0219b12"/><lb ed="R039" n="0435b17"/><p xml:id="pX25p0219b1201">慧眼以根本智。照真理故。法眼。以後得智。说法度 <lb ed="X" n="0219b13"/><lb ed="R039" n="0435b18"/>人。在<persName>佛</persName>总名<persName>佛</persName>眼。古德云。天眼通非碍。肉眼碍非 <lb ed="X" n="0219b14"/><lb ed="R039" n="0436a01"/>通。法眼难观俗。慧眼了知空。<persName>佛</persName>眼如千日。照异体 <lb ed="X" n="0219b15"/><lb ed="R039" n="0436a02"/>还同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219b16"/><lb ed="R039" n="0436a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0219b1601">须菩提。于意云何。如恒河中所有沙。<persName>佛</persName>说是沙不。</p><p xml:id="pX25p0219b1620" cb:place="inline">如 <lb ed="X" n="0219b17"/><lb ed="R039" n="0436a04"/>是<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说是沙。</p><p xml:id="pX25p0219b1709" cb:place="inline">须菩提。于意云何。如一恒河中 <lb ed="X" n="0219b18"/><lb ed="R039" n="0436a05"/>所有沙。有如是沙等恒河。</p><p xml:id="pX25p0219b1811" cb:place="inline">是诸恒河所有沙数<persName>佛</persName>世 <lb ed="X" n="0219b19"/><lb ed="R039" n="0436a06"/>界。如是寧为多不。</p><p xml:id="pX25p0219b1908" cb:place="inline">甚多<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219b20"/><lb ed="R039" n="0436a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219b2001"><persName>佛</persName>说此河中沙。一沙况一<persName>佛</persName>世界。<persName>佛</persName>擧此众国土 <lb ed="X" n="0219b21"/><lb ed="R039" n="0436a08"/>者。欲明其中所有众生。一一众生。皆有<persName>佛</persName>心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219b22"/><lb ed="R039" n="0436a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0219b2201"><persName>佛</persName>告须菩提。尔所国土中。所有众生。</p><p xml:id="pX25p0219b2215" cb:place="inline">若干种心。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0219b23"/><lb ed="R039" n="0436a10"/>悉知。</p><p xml:id="pX25p0219b2303" cb:place="inline">何以故。<persName>如来</persName>说。诸心皆为非心。是名为心。</p><p xml:id="pX25p0219b2319" cb:place="inline">所以 <lb ed="X" n="0219b24"/><lb ed="R039" n="0436a11"/>者何。须菩提。过去心不可得。现在心不可得。未来心 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0219c" n="0219c"/> <lb ed="X" n="0219c01"/><lb ed="R039" n="0436a12"/>不可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219c02"/><lb ed="R039" n="0436a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219c0201">心从无始以来。未常变动。虽境分三际。心无二心。 <lb ed="X" n="0219c03"/><lb ed="R039" n="0436a14"/>故不可得。谓三心俱无也。</p> <lb ed="X" n="0219c04"/><lb ed="R039" n="0436a15"/><p xml:id="pX25p0219c0401">人数既多。心数益多。以<persName>如来</persName>法眼照之。则为染为 <lb ed="X" n="0219c05"/><lb ed="R039" n="0436a16"/>净。种种差别无数。一一悉知。此有何法而能悉知 <lb ed="X" n="0219c06"/><lb ed="R039" n="0436a17"/>如此。只因<persName>如来</persName>慧眼。彻见三空。众生心种虽多。不 <lb ed="X" n="0219c07"/><lb ed="R039" n="0436a18"/>出染净二者。此心本来如是。所以即此诸心之非 <lb ed="X" n="0219c08"/><lb ed="R039" n="0436b01"/>心。便见一切种心。即菩提心。千圣相传以来。不曾 <lb ed="X" n="0219c09"/><lb ed="R039" n="0436b02"/>有一字说得著。<persName>如来</persName>却向一切众生心皆非心处。 <lb ed="X" n="0219c10"/><lb ed="R039" n="0436b03"/>随转一语曰。是名为心。如向虚空裡钉橛。当明星 <lb ed="X" n="0219c11"/><lb ed="R039" n="0436b04"/>初见时。歎一切众生。皆有<persName>如来</persName>智慧德相。但以妄 <lb ed="X" n="0219c12"/><lb ed="R039" n="0436b05"/>相执著。不能证得。便是这个消息。</p> <lb ed="X" n="0219c13"/><lb ed="R039" n="0436b06"/><p xml:id="pX25p0219c1301">诸心之所以为非心何也。众生若干种心。或追忆 <lb ed="X" n="0219c14"/><lb ed="R039" n="0436b07"/>过去。或执著现在。或攀缘未来。不出此三种。所以 <lb ed="X" n="0219c15"/><lb ed="R039" n="0436b08"/>要觅心的落处。只就三际看。皆是虚妄生灭也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0219c16"/><lb ed="R039" n="0436b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法界通化分第十九</cb:mulu><head>〇法界通化分第十九</head> <lb ed="X" n="0219c17"/><lb ed="R039" n="0436b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0219c1701"><l>法界通化独为尊</l><l>灵山一别至今存</l> <lb ed="X" n="0219c18"/><lb ed="R039" n="0436b11"/><l>人人都具金刚眼</l><l>圣与凡夫共一尘</l></lg> <lb ed="X" n="0219c19"/><lb ed="R039" n="0436b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219c1901">此章明福德无我。众生心是因。福德是果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219c20"/><lb ed="R039" n="0436b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0219c2001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0219b02" n="0219b02"/>须菩提。于意云何。若有人满三千大千世界七宝。以 <lb ed="X" n="0219c21"/><lb ed="R039" n="0436b14"/>用佈施。是人以是因缘。得福多否。</p><p xml:id="pX25p0219c2114" cb:place="inline">如是<persName>世尊</persName>。此人以 <lb ed="X" n="0219c22"/><lb ed="R039" n="0436b15"/>是因缘。得福甚多。</p><p xml:id="pX25p0219c2208" cb:place="inline">须菩提。若福德有实。<persName>如来</persName>不说得 <lb ed="X" n="0219c23"/><lb ed="R039" n="0436b16"/>福德多。以福德无故。<persName>如来</persName>说得福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0219c24"/><lb ed="R039" n="0436b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0219c2401">即佈施一节。亦当以无心处之。作善因。结善缘。认 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0220a" n="0220a"/> <lb ed="X" n="0220a01"/><lb ed="R039" n="0436b18"/>福德为实。即成有漏之因。无心徼福。得福反多。总 <lb ed="X" n="0220a02"/><lb ed="R039" n="0437a01"/>之福有者取相也。福无者離相也。<persName>如来</persName>说因缘二 <lb ed="X" n="0220a03"/><lb ed="R039" n="0437a02"/>字。点出非心名心之妙空生亦答因缘二字。<anchor xml:id="nkr_note_add_0220a0301" n="0220a0301"/><anchor xml:id="beg0220a0301" n="0220a0301"/>已<anchor xml:id="end0220a0301"/>深 <lb ed="X" n="0220a04"/><lb ed="R039" n="0437a03"/>领此意但未发明缘故。所以又呼空生发明之。若 <lb ed="X" n="0220a05"/><lb ed="R039" n="0437a04"/>住相佈施。以福德为实。有违于本来空寂无为之 <lb ed="X" n="0220a06"/><lb ed="R039" n="0437a05"/>体。唯随缘佈施能離于相不见福德为实。总之本 <lb ed="X" n="0220a07"/><lb ed="R039" n="0437a06"/>慈心而与人以乐。本悲心而拔人之苦。但畅本怀。 <lb ed="X" n="0220a08"/><lb ed="R039" n="0437a07"/>全不住相。是无住福德。同于虚空无有边际。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0220a09"/><lb ed="R039" n="0437a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離色離相分第二十</cb:mulu><head>〇離色離相分第二十</head> <lb ed="X" n="0220a10"/><lb ed="R039" n="0437a09"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0220a1001"><l>離色離相是无生</l><l>无之一字强安名</l> <lb ed="X" n="0220a11"/><lb ed="R039" n="0437a10"/><l>有无邪正拈来看</l><l>句裡呈機自可评</l></lg> <lb ed="X" n="0220a12"/><lb ed="R039" n="0437a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220a1201">此章是明相好无我。<persName>如来</persName>不应以具足身见。是发 <lb ed="X" n="0220a13"/><lb ed="R039" n="0437a12"/>菩提实无有法之義非具足名具足是一切法无 <lb ed="X" n="0220a14"/><lb ed="R039" n="0437a13"/>我之義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220a15"/><lb ed="R039" n="0437a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0220a1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0220b01" n="0220b01"/>须菩提于意云何<persName>佛</persName>可以具足色身见不不也<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0220a16"/><lb ed="R039" n="0437a15"/><persName>如来</persName>不应以具足色身见何以故。<persName>如来</persName>说具足色身。 <lb ed="X" n="0220a17"/><lb ed="R039" n="0437a16"/>即非具足色身。是名具足色身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220a18"/><lb ed="R039" n="0437a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220a1801">承上法无其法。心无其心。又番到相无其相。</p> <lb ed="X" n="0220a19"/><lb ed="R039" n="0437a18"/><p xml:id="pX25p0220a1901"><persName>佛</persName>恐众生不见法身。但见三十二相。八十种好。以 <lb ed="X" n="0220a20"/><lb ed="R039" n="0437b01"/>为<persName>如来</persName>真身。不知三十二相。即非具足色身。内具 <lb ed="X" n="0220a21"/><lb ed="R039" n="0437b02"/>三十二净行。是名具足色身。净行者。即六波罗蜜 <lb ed="X" n="0220a22"/><lb ed="R039" n="0437b03"/>也。于五根中。修六波罗蜜。于意根中。定慧双修。是 <lb ed="X" n="0220a23"/><lb ed="R039" n="0437b04"/>名具足色身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220a24"/><lb ed="R039" n="0437b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0220a2401">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>可以具足诸相见不。不也世 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0220b" n="0220b"/> <lb ed="X" n="0220b01"/><lb ed="R039" n="0437b06"/>尊。<persName>如来</persName>不应以具足诸相见。</p><p xml:id="pX25p0220b0112" cb:place="inline">何以故。<persName>如来</persName>说诸相具 <lb ed="X" n="0220b02"/><lb ed="R039" n="0437b07"/>足。即非具足。是名诸相具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220b03"/><lb ed="R039" n="0437b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220b0301"><persName>如来</persName>无法相身。由无相。故现相。即三十二相也。</p> <lb ed="X" n="0220b04"/><lb ed="R039" n="0437b09"/><p xml:id="pX25p0220b0401"><persName>如来</persName>净行成<persName>佛</persName>时。具有三十二相。始于首之白毫。 <lb ed="X" n="0220b05"/><lb ed="R039" n="0437b10"/>终于足之轮相。果可执此以见<persName>如来</persName>之实相乎。然 <lb ed="X" n="0220b06"/><lb ed="R039" n="0437b11"/>一切法皆<persName>佛</persName>法。三十二相。乃<persName>佛</persName>法之见于相者。色 <lb ed="X" n="0220b07"/><lb ed="R039" n="0437b12"/>身何尝不是法身。具足者。无亏欠也。诸相者。种种 <lb ed="X" n="0220b08"/><lb ed="R039" n="0437b13"/>变现神通之相也。<persName>如来</persName>以净行。具足三十二相。以 <lb ed="X" n="0220b09"/><lb ed="R039" n="0437b14"/>智慧。则具足八万四千。具足三明六通八解脱。是 <lb ed="X" n="0220b10"/><lb ed="R039" n="0437b15"/>以有诸相具足之名。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0220b11"/><lb ed="R039" n="0437b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">非说所说分第二十一</cb:mulu><head>〇非说所说分第二十一</head> <lb ed="X" n="0220b12"/><lb ed="R039" n="0437b17"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0220b1201"><l>非说所说应无方</l><l>言中有响破天荒</l> <lb ed="X" n="0220b13"/><lb ed="R039" n="0437b18"/><l>水流风动寻常说</l><l>土块泥团尽放光</l></lg> <lb ed="X" n="0220b14"/><lb ed="R039" n="0438a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220b1401">此章是说法无我。能信法之众生亦无我。</p> <lb ed="X" n="0220b15"/><lb ed="R039" n="0438a02"/><p xml:id="pX25p0220b1501">六译至是名说法为一段。慧命下。秦译本无。唐穆 <lb ed="X" n="0220b16"/><lb ed="R039" n="0438a03"/>宗时。长安僧灵幽。入冥诵经。无此一段。冥王歎曰。 <lb ed="X" n="0220b17"/><lb ed="R039" n="0438a04"/>贯华之线。何断而不续乎。增寿十年。令往濠州锺 <lb ed="X" n="0220b18"/><lb ed="R039" n="0438a05"/>離寺石壁上。摹本增入。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220b19"/><lb ed="R039" n="0438a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0220b1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0220b02" n="0220b02"/>须菩提。汝勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当有所说法。莫作是 <lb ed="X" n="0220b20"/><lb ed="R039" n="0438a07"/>念。</p><p xml:id="pX25p0220b2002" cb:place="inline">何以故。若人言<persName>如来</persName>有所说法。即为谤<persName>佛</persName>。不能解 <lb ed="X" n="0220b21"/><lb ed="R039" n="0438a08"/>我所说故。须菩提。说法者。无法可说。是名说法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220b22"/><lb ed="R039" n="0438a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220b2201">又承上相无其相。番到说无其说。言<persName>如来</persName>有所说。 <lb ed="X" n="0220b23"/><lb ed="R039" n="0438a10"/>是不由心悟。徒滋口说。即为谤<persName>佛</persName>。不解所说。谓不 <lb ed="X" n="0220b24"/><lb ed="R039" n="0438a11"/>悟真性。何由能解。故无法可说。乃真性难言也。况 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0220c" n="0220c"/> <lb ed="X" n="0220c01"/><lb ed="R039" n="0438a12"/>法離一切名相差别。本无自体。可以容人取说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220c02"/><lb ed="R039" n="0438a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0220c0201">尔时。慧命须菩提。白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。于未来世。 <lb ed="X" n="0220c03"/><lb ed="R039" n="0438a14"/>闻说是法。生信心不。<persName>佛</persName>言。须菩提。彼非众生。非不众 <lb ed="X" n="0220c04"/><lb ed="R039" n="0438a15"/>生。</p><p xml:id="pX25p0220c0402" cb:place="inline">何以故。须菩提。众生众生者。<persName>如来</persName>说非众生。是名 <lb ed="X" n="0220c05"/><lb ed="R039" n="0438a16"/>众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220c06"/><lb ed="R039" n="0438a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220c0601">尔时。须菩提。智慧圆通。以慧为命。诚恐末法难信。 <lb ed="X" n="0220c07"/><lb ed="R039" n="0438a18"/>慧命不续。因白<persName>佛</persName>言。颇有众生。于未来世。闻是经 <lb ed="X" n="0220c08"/><lb ed="R039" n="0438b01"/>而生正信。因其说而悟其无所说。直契无我法之 <lb ed="X" n="0220c09"/><lb ed="R039" n="0438b02"/>菩提法否。<persName>佛</persName>言。菩提之法。人人有分。彼能信的人。 <lb ed="X" n="0220c10"/><lb ed="R039" n="0438b03"/>離言解義。迥脱根尘。岂是五蕴和合中人。非众生 <lb ed="X" n="0220c11"/><lb ed="R039" n="0438b04"/>也。然而菩提之法。本来平等。彼能信的人。非出五 <lb ed="X" n="0220c12"/><lb ed="R039" n="0438b05"/>蕴外。是非不众生矣。何以故。盖平等法界。原无高 <lb ed="X" n="0220c13"/><lb ed="R039" n="0438b06"/>下。不但能信之众生不可以众生目之。即彼不能 <lb ed="X" n="0220c14"/><lb ed="R039" n="0438b07"/>信之众生。全身在五蕴内。自立主宰。是众生中之 <lb ed="X" n="0220c15"/><lb ed="R039" n="0438b08"/>众生。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0220c16"/><lb ed="R039" n="0438b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无法可得分第二十二</cb:mulu><head>〇无法可得分第二十二</head> <lb ed="X" n="0220c17"/><lb ed="R039" n="0438b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0220c1701"><l>无法可得得心空</l><l>心空境界本圆融</l> <lb ed="X" n="0220c18"/><lb ed="R039" n="0438b11"/><l>固知道本原无说</l><l>借路还家处处通</l></lg> <lb ed="X" n="0220c19"/><lb ed="R039" n="0438b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0220c1901">空生发此问。是他深解处。所以<persName>如来</persName>印可之。我于 <lb ed="X" n="0220c20"/><lb ed="R039" n="0438b13"/>阿耨多罗三句。是就<persName>如来</persName>之如上说。以见<persName>如来</persName>无 <lb ed="X" n="0220c21"/><lb ed="R039" n="0438b14"/>能得法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0220c22"/><lb ed="R039" n="0438b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0220c2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0220b03" n="0220b03"/>须菩提。白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。为 <lb ed="X" n="0220c23"/><lb ed="R039" n="0438b16"/>无所得耶。</p><p xml:id="pX25p0220c2305" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言如是如是。须菩提。我于阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0220c24"/><lb ed="R039" n="0438b17"/>藐三菩提。乃至无有少法可得。是名阿耨多罗三藐 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0221a" n="0221a"/> <lb ed="X" n="0221a01"/><lb ed="R039" n="0438b18"/>三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0221a02"/><lb ed="R039" n="0439a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0221a0201"><persName>如来</persName>所说相好。言说福智等。皆无我。则菩提亦复 <lb ed="X" n="0221a03"/><lb ed="R039" n="0439a02"/>无我。岂非得而无得者耶。空生此问。<anchor xml:id="nkr_note_add_0221a0301" n="0221a0301"/><anchor xml:id="beg0221a0301" n="0221a0301"/>已<anchor xml:id="end0221a0301"/>解到极深 <lb ed="X" n="0221a04"/><lb ed="R039" n="0439a03"/>处。<persName>如来</persName>要发心人。个个向这裡归根。所以即其言 <lb ed="X" n="0221a05"/><lb ed="R039" n="0439a04"/>而印可之曰。如是如是。菩提即心自性证得。非从 <lb ed="X" n="0221a06"/><lb ed="R039" n="0439a05"/>外来。人谓菩提可得者必菩提本有实法。而後可 <lb ed="X" n="0221a07"/><lb ed="R039" n="0439a06"/>为我得。我于阿耨多罗三藐三菩提。无有少法可 <lb ed="X" n="0221a08"/><lb ed="R039" n="0439a07"/>得。盖淸净真如本来空寂。一法不立。但以妄尽觉 <lb ed="X" n="0221a09"/><lb ed="R039" n="0439a08"/>满。名曰菩提耳。</p><p xml:id="pX25p0221a0907" cb:place="inline">〇无所得。以本来各各具足故。众 <lb ed="X" n="0221a10"/><lb ed="R039" n="0439a09"/>生以迷为失。诸<persName>佛</persName>以悟为得。实于般若体。不增一 <lb ed="X" n="0221a11"/><lb ed="R039" n="0439a10"/>毫故无少法可得。无少法可得。甚言其无。唯不著 <lb ed="X" n="0221a12"/><lb ed="R039" n="0439a11"/>一毫知证。是名无上正<persName>等正觉</persName>。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0221a13"/><lb ed="R039" n="0439a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">净心行善分第二十三</cb:mulu><head>〇净心行善分第二十三</head> <lb ed="X" n="0221a14"/><lb ed="R039" n="0439a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0221a1401"><l>净心行善莫辞劳</l><l>久远行持道自高</l> <lb ed="X" n="0221a15"/><lb ed="R039" n="0439a14"/><l>得失荣枯非在<anchor xml:id="nkr_note_add_0221a1501" n="0221a1501"/><anchor xml:id="beg0221a1501" n="0221a1501"/>己<anchor xml:id="end0221a1501"/></l><l>淸虚境界杖头挑</l></lg> <lb ed="X" n="0221a16"/><lb ed="R039" n="0439a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0221a1601">复次须菩提。是法平等。无有高下。是名阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0221a17"/><lb ed="R039" n="0439a16"/>藐三菩提。以无我。无人。无众生。无寿者。修一切善法。 <lb ed="X" n="0221a18"/><lb ed="R039" n="0439a17"/>即得阿耨多罗三藐三菩提。</p><p xml:id="pX25p0221a1812" cb:place="inline">须菩提。所言善法者。如 <lb ed="X" n="0221a19"/><lb ed="R039" n="0439a18"/>来说即非善法是名善法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0221a20"/><lb ed="R039" n="0439b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0221a2001">上言菩提无法可得。岂一切断灭者耶。菩提非一 <lb ed="X" n="0221a21"/><lb ed="R039" n="0439b02"/>切断灭。而无可得。正以一切周遍。而无可得。复更 <lb ed="X" n="0221a22"/><lb ed="R039" n="0439b03"/>端告须菩提曰。是一真法。十界平等。随人分量所 <lb ed="X" n="0221a23"/><lb ed="R039" n="0439b04"/>至。各见一般。而此法实无差别。总是一真法界。淸 <lb ed="X" n="0221a24"/><lb ed="R039" n="0439b05"/>净遍满。圣不能增。凡不能减。觉性平等。原来如是。 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0221b" n="0221b"/> <lb ed="X" n="0221b01"/><lb ed="R039" n="0439b06"/>名为等觉。不即不存。岂更有上。是以名为无上等 <lb ed="X" n="0221b02"/><lb ed="R039" n="0439b07"/>觉耳。唯无有少法。则我相不立。是法平等。则不分 <lb ed="X" n="0221b03"/><lb ed="R039" n="0439b08"/>我人。以此无我。无人。无众生。无寿者。淸净平等。不 <lb ed="X" n="0221b04"/><lb ed="R039" n="0439b09"/>住相之心。入在万行门中。顺性修为。随缘成办。一 <lb ed="X" n="0221b05"/><lb ed="R039" n="0439b10"/>毫法相不留。一切善法满足。所谓得阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0221b06"/><lb ed="R039" n="0439b11"/>藐三菩提。无实无虚者。正谓此耳。然则<persName>如来</persName>之得 <lb ed="X" n="0221b07"/><lb ed="R039" n="0439b12"/>菩提。修而无修。证而无证。岂非得而无得者耶。</p> <lb ed="X" n="0221b08"/><lb ed="R039" n="0439b13"/><p xml:id="pX25p0221b0801">弥勒偈云。法界不增减。论是法平等。是故名无上。 <lb ed="X" n="0221b09"/><lb ed="R039" n="0439b14"/>以之无上上故。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0221b10"/><lb ed="R039" n="0439b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">福智无比分第二十四</cb:mulu><head>〇福智无比分第二十四</head> <lb ed="X" n="0221b11"/><lb ed="R039" n="0439b16"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0221b1101"><l>福智无比破无知</l><l>竖指擎拳总是痴</l> <lb ed="X" n="0221b12"/><lb ed="R039" n="0439b17"/><l>学海任从他运用</l><l>吹毛剑下不容丝</l></lg> <lb ed="X" n="0221b13"/><lb ed="R039" n="0439b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0221b1301">上半部。说不住于相。单说个淸净法身。是根本智 <lb ed="X" n="0221b14"/><lb ed="R039" n="0440a01"/>历擧功德挍量。十三分遂说出经名。十四分。因空 <lb ed="X" n="0221b15"/><lb ed="R039" n="0440a02"/>生深解。遂说離相发心。行六波罗蜜。以至度众生。 <lb ed="X" n="0221b16"/><lb ed="R039" n="0440a03"/>严<persName>佛</persName>土。得菩提。福德相好说法。俱在修一切善法 <lb ed="X" n="0221b17"/><lb ed="R039" n="0440a04"/>上说。一切法皆<persName>佛</persName>法。而总归于无我。不出通达无 <lb ed="X" n="0221b18"/><lb ed="R039" n="0440a05"/>我法之五眼。可见差别智。不在根本智外。圆满法 <lb ed="X" n="0221b19"/><lb ed="R039" n="0440a06"/>身不在淸净法身外。所谓一切<persName>佛</persName>法。皆从此经出。 <lb ed="X" n="0221b20"/><lb ed="R039" n="0440a07"/>以见此经功德之大。故又重将功德挍量。仍点出 <lb ed="X" n="0221b21"/><lb ed="R039" n="0440a08"/>般若经名。以见无上菩提。不出般若此经之外。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0221b22"/><lb ed="R039" n="0440a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0221b2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0221b01" n="0221b01"/>须菩提。若三千大千世界中。所有诸<name role="" type="person">须弥山</name>王。如是 <lb ed="X" n="0221b23"/><lb ed="R039" n="0440a10"/>等七宝聚。有人持用佈施。若人以此般若波罗蜜经。 <lb ed="X" n="0221b24"/><lb ed="R039" n="0440a11"/>乃至四句偈等。受持读诵。为他人说。于前福德百分 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0221c" n="0221c"/> <lb ed="X" n="0221c01"/><lb ed="R039" n="0440a12"/>不及一。百千万亿分。乃至算数譬喩所不能及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0221c02"/><lb ed="R039" n="0440a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0221c0201">将功德挍量。点出般若经名。以见彻始彻终更无 <lb ed="X" n="0221c03"/><lb ed="R039" n="0440a14"/>二理。即因即果。更无二时。无上菩提。总不出此般 <lb ed="X" n="0221c04"/><lb ed="R039" n="0440a15"/>若经名。此外别无善法。因呼空生而告之曰。一四 <lb ed="X" n="0221c05"/><lb ed="R039" n="0440a16"/>天下。有<name role="" type="person">须弥山</name>王。三千大千世界。则有亿万须弥 <lb ed="X" n="0221c06"/><lb ed="R039" n="0440a17"/>山王矣。以此至高至廣之七宝持用佈施。岂非善 <lb ed="X" n="0221c07"/><lb ed="R039" n="0440a18"/>法中之至大至廣乎。然而善法不从般若出。则有 <lb ed="X" n="0221c08"/><lb ed="R039" n="0440b01"/>漏功德也。善法若从般若出。则全海一沤也。若人 <lb ed="X" n="0221c09"/><lb ed="R039" n="0440b02"/>以此般若受持四句。为他人说。则无少法之淸净 <lb ed="X" n="0221c10"/><lb ed="R039" n="0440b03"/>法身。无高下之平等法身。岂佈施福德可及哉。弥 <lb ed="X" n="0221c11"/><lb ed="R039" n="0440b04"/>勒偈云。虽言无记法。而说是彼因。是故一法宝。勝 <lb ed="X" n="0221c12"/><lb ed="R039" n="0440b05"/>无量珍宝。</p> <lb ed="X" n="0221c13"/><lb ed="R039" n="0440b06"/><p xml:id="pX25p0221c1301">大<name role="" type="person">铁围山</name>。高廣二百二十四万里。小<name role="" type="person">铁围山</name>。高廣 <lb ed="X" n="0221c14"/><lb ed="R039" n="0440b07"/>十二万里。<name role="" type="person">须弥山</name>。高三十六万里。以此名为三千 <lb ed="X" n="0221c15"/><lb ed="R039" n="0440b08"/>大千世界。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0221c16"/><lb ed="R039" n="0440b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">化无所化分第二十五</cb:mulu><head>〇化无所化分第二十五</head> <lb ed="X" n="0221c17"/><lb ed="R039" n="0440b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0221c1701"><l>化无所化道人家</l><l>古往今来更不差</l> <lb ed="X" n="0221c18"/><lb ed="R039" n="0440b11"/><l>三昧辩才徒指示</l><l>别生一见又拈花</l></lg> <lb ed="X" n="0221c19"/><lb ed="R039" n="0440b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0221c1901">说度而无度。在菩提得而无得之後。他人见<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0221c20"/><lb ed="R039" n="0440b13"/>度生。有种种护念付嘱。一一见之实事。亦可言无 <lb ed="X" n="0221c21"/><lb ed="R039" n="0440b14"/>灭度乎。为遣此疑。故说虽有种种度生之法。而如 <lb ed="X" n="0221c22"/><lb ed="R039" n="0440b15"/>来无我。则法本无法。凡夫为凡夫。则度而无度。方 <lb ed="X" n="0221c23"/><lb ed="R039" n="0440b16"/>了实无灭度之案。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0221c24"/><lb ed="R039" n="0440b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0221c2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0221b02" n="0221b02"/>须菩提。于意云何。汝等勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当度众 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0222a" n="0222a"/> <lb ed="X" n="0222a01"/><lb ed="R039" n="0440b18"/>生。</p><p xml:id="pX25p0222a0102" cb:place="inline">须菩提。莫作是念。</p><p xml:id="pX25p0222a0109" cb:place="inline">何以故。实无有众生<persName>如来</persName>度者。 <lb ed="X" n="0222a02"/><lb ed="R039" n="0441a01"/>若有众生<persName>如来</persName>度者。<persName>如来</persName>即有我人众生寿者。</p><p xml:id="pX25p0222a0219" cb:place="inline">须菩 <lb ed="X" n="0222a03"/><lb ed="R039" n="0441a02"/>提。<persName>如来</persName>说有我者。即非有我。而凡夫之人以为有我。 <lb ed="X" n="0222a04"/><lb ed="R039" n="0441a03"/>须菩提。凡夫者。<persName>如来</persName>说即非凡夫。是名凡夫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0222a05"/><lb ed="R039" n="0441a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222a0501">般若智圆。自然众生见尽。是名度众生。若離受持 <lb ed="X" n="0222a06"/><lb ed="R039" n="0441a05"/>般若外。别欲度众生。则滞四相矣。</p> <lb ed="X" n="0222a07"/><lb ed="R039" n="0441a06"/><p xml:id="pX25p0222a0701">此复申明度生无相之旨。修得真空般若。便为度 <lb ed="X" n="0222a08"/><lb ed="R039" n="0441a07"/>生。苟離般若度生。是凡夫之以我为我而未能通 <lb ed="X" n="0222a09"/><lb ed="R039" n="0441a08"/>达无我法。总是著相即妄。離相即<persName>佛</persName>。</p> <lb ed="X" n="0222a10"/><lb ed="R039" n="0441a09"/><p xml:id="pX25p0222a1001">上文言以无我修善法。则菩提得而无得。至于度 <lb ed="X" n="0222a11"/><lb ed="R039" n="0441a10"/>生。<persName>如来</persName>现无边身。说无量法。实实以同体大悲。不 <lb ed="X" n="0222a12"/><lb ed="R039" n="0441a11"/>于自<anchor xml:id="nkr_note_add_0222a1201" n="0222a1201"/><anchor xml:id="beg0222a1201" n="0222a1201"/>己<anchor xml:id="end0222a1201"/>心外见有众生。<persName>如来</persName>自性自度。不于众生 <lb ed="X" n="0222a13"/><lb ed="R039" n="0441a12"/>心中见有生死。众生。本自涅槃。安有众生<persName>如来</persName>度 <lb ed="X" n="0222a14"/><lb ed="R039" n="0441a13"/>者。即此取相凡夫。<persName>如来</persName>以<persName>佛</persName>眼看来。法从缘生。了 <lb ed="X" n="0222a15"/><lb ed="R039" n="0441a14"/>无可得。凡夫全体是<persName>佛</persName>。暂现凡夫之相。说名凡夫 <lb ed="X" n="0222a16"/><lb ed="R039" n="0441a15"/>耳。<persName>如来</persName>无我。谁度众生。凡夫即非凡夫。有何众生 <lb ed="X" n="0222a17"/><lb ed="R039" n="0441a16"/>可度。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0222a18"/><lb ed="R039" n="0441a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法身非相分第二十六</cb:mulu><head>〇法身非相分第二十六</head> <lb ed="X" n="0222a19"/><lb ed="R039" n="0441a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0222a1901"><l>法身非相露真常</l><l>野鸟山华共一光</l> <lb ed="X" n="0222a20"/><lb ed="R039" n="0441b01"/><l>本地家风非外得</l><l>不劳弹指到家鄕</l></lg> <lb ed="X" n="0222a21"/><lb ed="R039" n="0441b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0222a2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0222b01" n="0222b01"/>须菩提。于意云何。可以三十二相观<persName>如来</persName>不。须菩提 <lb ed="X" n="0222a22"/><lb ed="R039" n="0441b03"/>言。如是如是。以三十二相观<persName>如来</persName>。</p><p xml:id="pX25p0222a2214" cb:place="inline"><persName>佛</persName>告须菩提。若以 <lb ed="X" n="0222a23"/><lb ed="R039" n="0441b04"/>三十二相观<persName>如来</persName>者。转轮圣王。即是<persName>如来</persName>。</p><p xml:id="pX25p0222a2317" cb:place="inline">须菩提。白 <lb ed="X" n="0222a24"/><lb ed="R039" n="0441b05"/><persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。不应以三十二相观如 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0222b" n="0222b"/> <lb ed="X" n="0222b01"/><lb ed="R039" n="0441b06"/>来。尔时<persName>世尊</persName>而说偈言。若以色见我。以音声求我。是 <lb ed="X" n="0222b02"/><lb ed="R039" n="0441b07"/>人行邪道。不能见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0222b03"/><lb ed="R039" n="0441b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222b0301">前言诸相具足。即非具足。是名具足。是相好从无 <lb ed="X" n="0222b04"/><lb ed="R039" n="0441b09"/>相中现出。好相原不離法身也。然则观<persName>佛</persName>者。见法 <lb ed="X" n="0222b05"/><lb ed="R039" n="0441b10"/>身之好相。便可以悟无相之法身矣。但观字与见 <lb ed="X" n="0222b06"/><lb ed="R039" n="0441b11"/>字有别。以相见<persName>佛</persName>。是以相观<persName>佛</persName>也。以相观<persName>佛</persName>。则以 <lb ed="X" n="0222b07"/><lb ed="R039" n="0441b12"/>相虽非<persName>佛</persName>。而因此有相以观无相之妙。须菩提曰。 <lb ed="X" n="0222b08"/><lb ed="R039" n="0441b13"/>如是如是。由无相观相。见相便知无相。如见烟知 <lb ed="X" n="0222b09"/><lb ed="R039" n="0441b14"/>火。盖<anchor xml:id="nkr_note_add_0222b0901" n="0222b0901"/><anchor xml:id="beg0222b0901" n="0222b0901"/>已<anchor xml:id="end0222b0901"/>真见非相之实相。则见诸相即非相。故曰 <lb ed="X" n="0222b10"/><lb ed="R039" n="0441b15"/>若以三十二相见<persName>如来</persName>。则转轮圣王。亦具三十二 <lb ed="X" n="0222b11"/><lb ed="R039" n="0441b16"/>相。循声逐色。流转妄识。名为邪道。安可执此以见 <lb ed="X" n="0222b12"/><lb ed="R039" n="0441b17"/>正<persName>等正觉</persName>之<persName>如来</persName>哉。</p> <lb ed="X" n="0222b13"/><lb ed="R039" n="0441b18"/><p xml:id="pX25p0222b1301">转轮圣王。管四天下。人寿万岁时出世。七宝自至。 <lb ed="X" n="0222b14"/><lb ed="R039" n="0442a01"/>轮宝。象宝。马宝。女宝。如意珠宝。主兵臣宝。主藏臣 <lb ed="X" n="0222b15"/><lb ed="R039" n="0442a02"/>宝。常随其身。遍照<name role="" type="person">南阎浮提</name>。西瞿耶尼。北<g ref="#CB17781">鬱</g>单越。 <lb ed="X" n="0222b16"/><lb ed="R039" n="0442a03"/><name role="" type="person">东弗婆提</name>。常如轮之转运。故曰转轮王。以德化民。 <lb ed="X" n="0222b17"/><lb ed="R039" n="0442a04"/>故曰圣王。以福业多具三十二相。轮王有四。一金 <lb ed="X" n="0222b18"/><lb ed="R039" n="0442a05"/>轮。二银轮。三铜轮。四铁轮。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0222b19"/><lb ed="R039" n="0442a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无断无灭分第二十七</cb:mulu><head>〇无断无灭分第二十七</head> <lb ed="X" n="0222b20"/><lb ed="R039" n="0442a07"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0222b2001"><l>无断无灭本来无</l><l>看破尘劳遍界敷</l> <lb ed="X" n="0222b21"/><lb ed="R039" n="0442a08"/><l>即境即心无二法</l><l>犹如明月映江湖</l></lg> <lb ed="X" n="0222b22"/><lb ed="R039" n="0442a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222b2201">恐人疑修福因。则得相果。不得菩提。修菩提因。则 <lb ed="X" n="0222b23"/><lb ed="R039" n="0442a10"/>得菩提。失却福德。故又以断灭破之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0222b24"/><lb ed="R039" n="0442a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0222b2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0222b02" n="0222b02"/>须菩提。汝若作是念。<persName>如来</persName>不以具足相故。得阿耨多 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0222c" n="0222c"/> <lb ed="X" n="0222c01"/><lb ed="R039" n="0442a12"/>罗三藐三菩提。</p><p xml:id="pX25p0222c0107" cb:place="inline">须菩提。莫作是念。<persName>如来</persName>不以具足相 <lb ed="X" n="0222c02"/><lb ed="R039" n="0442a13"/>故。得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。汝若作是念。发 <lb ed="X" n="0222c03"/><lb ed="R039" n="0442a14"/>阿耨多罗三藐三菩提心者。说诸法断灭。莫作是念。</p> <lb ed="X" n="0222c04"/><lb ed="R039" n="0442a15"/><p xml:id="pX25p0222c0401">何以故。发阿耨多罗三藐三菩提心者。于法不说断 <lb ed="X" n="0222c05"/><lb ed="R039" n="0442a16"/>灭相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0222c06"/><lb ed="R039" n="0442a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222c0601"><persName>佛</persName>正教人離相。不教人毁相。只怕人著相。非教人 <lb ed="X" n="0222c07"/><lb ed="R039" n="0442a18"/>灭相。前以離相无我显般若空相。不堕常见。今以 <lb ed="X" n="0222c08"/><lb ed="R039" n="0442b01"/>即相修因。显般若实相。不堕断见。汝若作是念。与 <lb ed="X" n="0222c09"/><lb ed="R039" n="0442b02"/>莫作是念。反复开喩。俱叮咛之意。不以具足相得 <lb ed="X" n="0222c10"/><lb ed="R039" n="0442b03"/>菩提。是无上菩提之真性。非外相可得也。然離身 <lb ed="X" n="0222c11"/><lb ed="R039" n="0442b04"/>相而得菩提。犹有断灭相。唯于法不说断灭相。寂 <lb ed="X" n="0222c12"/><lb ed="R039" n="0442b05"/>而常用。用而常寂。总见離相最要。又不可有意離 <lb ed="X" n="0222c13"/><lb ed="R039" n="0442b06"/>相。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0222c14"/><lb ed="R039" n="0442b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">不受不贪分第二十八</cb:mulu><head>〇不受不贪分第二十八</head> <lb ed="X" n="0222c15"/><lb ed="R039" n="0442b08"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0222c1501"><l>不受不贪守自然</l><l>黄齑淡饭且随缘</l> <lb ed="X" n="0222c16"/><lb ed="R039" n="0442b09"/><l>无荣无辱家常事</l><l>一种平怀一种玄</l></lg> <lb ed="X" n="0222c17"/><lb ed="R039" n="0442b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222c1701">上言不宜断相以修菩提。此言得菩提。亦不失福 <lb ed="X" n="0222c18"/><lb ed="R039" n="0442b11"/>德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0222c19"/><lb ed="R039" n="0442b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0222c1901">须菩提。若菩萨以满恒河沙等世界。七宝。持用佈施。 <lb ed="X" n="0222c20"/><lb ed="R039" n="0442b13"/>若复有人。知一切法。无我得成于忍。此菩萨。勝前菩 <lb ed="X" n="0222c21"/><lb ed="R039" n="0442b14"/>萨所得福德。</p><p xml:id="pX25p0222c2106" cb:place="inline">何以故。须菩提。以诸菩萨不受福德故。</p> <lb ed="X" n="0222c22"/><lb ed="R039" n="0442b15"/><p xml:id="pX25p0222c2201">须菩提。白<persName>佛</persName>言<persName>世尊</persName>。云何菩萨不受福德。</p><p xml:id="pX25p0222c2217" cb:place="inline">须菩提。菩 <lb ed="X" n="0222c23"/><lb ed="R039" n="0442b16"/>萨所作福德。不应贪著。是故说不受福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0222c24"/><lb ed="R039" n="0442b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0222c2401">前以持经者较。今以得法者较。无非形容<persName>佛</persName>法之 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0223a" n="0223a"/> <lb ed="X" n="0223a01"/><lb ed="R039" n="0442b18"/>妙。从前说法。只无我尽之。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223001" n="0223001"/>木知成功在忍。今智理 <lb ed="X" n="0223a02"/><lb ed="R039" n="0443a01"/>俱融。人法两空。得成于忍。入大乘境界。所以勝之。 <lb ed="X" n="0223a03"/><lb ed="R039" n="0443a02"/>诸菩萨。非单顶佈施。云何者。福所必得。云何不受。 <lb ed="X" n="0223a04"/><lb ed="R039" n="0443a03"/>菩萨所作福德。止为利益众生。故不受福德。心无 <lb ed="X" n="0223a05"/><lb ed="R039" n="0443a04"/>望报。受犹不受也。菩萨不受福德。是作而不受。抑 <lb ed="X" n="0223a06"/><lb ed="R039" n="0443a05"/>不作不受。不知菩萨所作福德。无自<anchor xml:id="nkr_note_add_0223a0601" n="0223a0601"/><anchor xml:id="beg0223a0601" n="0223a0601"/>己<anchor xml:id="end0223a0601"/>受用想。虽 <lb ed="X" n="0223a07"/><lb ed="R039" n="0443a06"/>受而不贪著。总为利益众生。非是说断灭相。不修 <lb ed="X" n="0223a08"/><lb ed="R039" n="0443a07"/>诸度也。</p> <lb ed="X" n="0223a09"/><lb ed="R039" n="0443a08"/><p xml:id="pX25p0223a0901">无生法忍者。言人本具之性。湛然常住。原无有生。 <lb ed="X" n="0223a10"/><lb ed="R039" n="0443a09"/>亦无有灭。故名无生。此一点不断不灭之灵光。唯 <lb ed="X" n="0223a11"/><lb ed="R039" n="0443a10"/>独自了。不能说以示人。强名曰忍而<anchor xml:id="nkr_note_add_0223a1101" n="0223a1101"/><anchor xml:id="beg0223a1101" n="0223a1101"/>已<anchor xml:id="end0223a1101"/>。到此境界。 <lb ed="X" n="0223a12"/><lb ed="R039" n="0443a11"/>其福德因果。岂佈施可及。又岂同凡夫之贪著 <lb ed="X" n="0223a13"/><lb ed="R039" n="0443a12"/>耶。</p> <lb ed="X" n="0223a14"/><lb ed="R039" n="0443a13"/><p xml:id="pX25p0223a1401">忍有印可意。从受此经而入。忍有安定意。从持此 <lb ed="X" n="0223a15"/><lb ed="R039" n="0443a14"/>经而入。王匡石曰。大般若有安受忍。观察忍。修此 <lb ed="X" n="0223a16"/><lb ed="R039" n="0443a15"/>二忍。便得成无生法忍。忍力成。自得无生乐。故云 <lb ed="X" n="0223a17"/><lb ed="R039" n="0443a16"/>得成。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0223a18"/><lb ed="R039" n="0443a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">威仪寂静分第二十九</cb:mulu><head>〇威仪寂静分第二十九</head> <lb ed="X" n="0223a19"/><lb ed="R039" n="0443a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0223a1901"><l>威仪寂静绝三玄</l><l>尘尘分开水底天</l> <lb ed="X" n="0223a20"/><lb ed="R039" n="0443b01"/><l>飞锡杖头悬日月</l><l>一毛孔内纳三千</l></lg> <lb ed="X" n="0223a21"/><lb ed="R039" n="0443b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0223a2101">此章是扫去应身不定之迹。指出<persName>如来</persName>常寂法身。 <lb ed="X" n="0223a22"/><lb ed="R039" n="0443b03"/>以示人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0223a23"/><lb ed="R039" n="0443b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0223a2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0223b01" n="0223b01"/>须菩提。若有人言。<persName>如来</persName>。若来若去。若坐若卧。是人不 <lb ed="X" n="0223a24"/><lb ed="R039" n="0443b05"/>解我所说義何以故。<persName>如来</persName>者。无所从来。亦无所去。故 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0223b" n="0223b"/> <lb ed="X" n="0223b01"/><lb ed="R039" n="0443b06"/>名<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0223b02"/><lb ed="R039" n="0443b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0223b0201">上言不可以相观。<persName>如来</persName>不住于有。次言其不说断 <lb ed="X" n="0223b03"/><lb ed="R039" n="0443b08"/>灭。<persName>如来</persName>不住于无。然不能于法身上。洞彻一源。岂 <lb ed="X" n="0223b04"/><lb ed="R039" n="0443b09"/>能解我所说義哉。所谓<persName>如来</persName>者。不以应化为身。以 <lb ed="X" n="0223b05"/><lb ed="R039" n="0443b10"/>法性为身。尽法界是一如如不动之体。本无去来。 <lb ed="X" n="0223b06"/><lb ed="R039" n="0443b11"/>其来也。众生心净。缘至即现。其去也。众生心垢。感 <lb ed="X" n="0223b07"/><lb ed="R039" n="0443b12"/>毕即隐。譬如水淸月现。月亦不来。水浊月隐。月亦 <lb ed="X" n="0223b08"/><lb ed="R039" n="0443b13"/>非去。是知法身真<persName>佛</persName>。体绝去来。以不来故。離一切 <lb ed="X" n="0223b09"/><lb ed="R039" n="0443b14"/>法。以不去故。即一切法。若显现而成四威仪。不过 <lb ed="X" n="0223b10"/><lb ed="R039" n="0443b15"/>为化度众生。现出之迹像。岂所以言<persName>如来</persName>哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0223b11"/><lb ed="R039" n="0443b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一合理相分第三十</cb:mulu><head>〇一合理相分第三十</head> <lb ed="X" n="0223b12"/><lb ed="R039" n="0443b17"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0223b1201"><l>一合理相原无二</l><l>冤亲平等道方圆</l> <lb ed="X" n="0223b13"/><lb ed="R039" n="0443b18"/><l>是邪是正体分别</l><l>荡荡无拘乐自然</l></lg> <lb ed="X" n="0223b14"/><lb ed="R039" n="0444a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0223b1401">破一合。则破分别。不言而喩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0223b15"/><lb ed="R039" n="0444a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0223b1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0223b02" n="0223b02"/>须菩提。若善男子善女人。以三千大千世界。碎为微 <lb ed="X" n="0223b16"/><lb ed="R039" n="0444a03"/>尘。于意云何。是微尘众。寧为多不。</p><p xml:id="pX25p0223b1614" cb:place="inline">须菩提言甚多世 <lb ed="X" n="0223b17"/><lb ed="R039" n="0444a04"/>尊。何以故。若是微尘众实有者。<persName>佛</persName>即不说是微尘众。 <lb ed="X" n="0223b18"/><lb ed="R039" n="0444a05"/>所以者何。<persName>佛</persName>说微尘众。即非微尘众。是名微尘众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0223b19"/><lb ed="R039" n="0444a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0223b1901"><persName>佛</persName>说三千大千世界。以喩一一众生性上微尘之 <lb ed="X" n="0223b20"/><lb ed="R039" n="0444a07"/>数。如三千大千世界中所有微尘。一切众生。闻经 <lb ed="X" n="0223b21"/><lb ed="R039" n="0444a08"/>悟道。觉慧常照。趣向菩提。念念不住。常在淸净。如 <lb ed="X" n="0223b22"/><lb ed="R039" n="0444a09"/>是淸净微尘。是名微尘众。聚尘为界。破界为尘。原 <lb ed="X" n="0223b23"/><lb ed="R039" n="0444a10"/>无实体。如有实体。便可实说。</p> <lb ed="X" n="0223b24"/><lb ed="R039" n="0444a11"/><p xml:id="pX25p0223b2401">应现十方故非一。同依一体故非异。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0223c" n="0223c"/> <lb ed="X" n="0223c01"/><lb ed="R039" n="0444a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0223c0101"><persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>所说三千大千世界。即非世界。是名世界。</p> <lb ed="X" n="0223c02"/><lb ed="R039" n="0444a13"/><p xml:id="pX25p0223c0201">何以故。若世界实有者。即是一合相。<persName>如来</persName>说一合相。 <lb ed="X" n="0223c03"/><lb ed="R039" n="0444a14"/>即非一合相。是名一合相。</p><p xml:id="pX25p0223c0311" cb:place="inline">须菩提。一合相者。即是不 <lb ed="X" n="0223c04"/><lb ed="R039" n="0444a15"/>可说。但凡夫之人。贪著其事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0223c05"/><lb ed="R039" n="0444a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0223c0501"><persName>如来</persName>法身。无来无去。犹合三千大千以成一界。如 <lb ed="X" n="0223c06"/><lb ed="R039" n="0444a17"/>来法身。现而为应身。有来有去。犹碎三千大千以 <lb ed="X" n="0223c07"/><lb ed="R039" n="0444a18"/>为微尘也。<persName>如来</persName>设此一问。虽问微尘之多。而意显 <lb ed="X" n="0223c08"/><lb ed="R039" n="0444b01"/>界尘之无实性。<persName>如来</persName>说一合相。正以第一義言。一 <lb ed="X" n="0223c09"/><lb ed="R039" n="0444b02"/>真法界。平等圆融。非色相可以<anchor xml:id="nkr_note_add_0223c0901" n="0223c0901"/><anchor xml:id="beg0223c0901" n="0223c0901"/>抟<anchor xml:id="end0223c0901"/>聚。非心思可以 <lb ed="X" n="0223c10"/><lb ed="R039" n="0444b03"/>凑泊。法身之与应身。无後无先。非因非果。有时拈 <lb ed="X" n="0223c11"/><lb ed="R039" n="0444b04"/>一尘。而全界宛然。有时现千界。而一尘不立。一即 <lb ed="X" n="0223c12"/><lb ed="R039" n="0444b05"/>一切。一切即一。谁为能合。谁为所合。而成一合相 <lb ed="X" n="0223c13"/><lb ed="R039" n="0444b06"/>耶。止为凡夫在事相上取著。见谓一切万法。由分 <lb ed="X" n="0223c14"/><lb ed="R039" n="0444b07"/>而合。由多而一。执见五蕴。取其和合。是贪著事。五 <lb ed="X" n="0223c15"/><lb ed="R039" n="0444b08"/>蕴和合无实体。总之界归于尘。无界可取。尘归于 <lb ed="X" n="0223c16"/><lb ed="R039" n="0444b09"/>识。无尘可取。四蕴離念。无心可取。众生取著。皆由 <lb ed="X" n="0223c17"/><lb ed="R039" n="0444b10"/>虚妄分别。见五蕴。不了法空。是法执。取和合。不达 <lb ed="X" n="0223c18"/><lb ed="R039" n="0444b11"/>诸法。即我执。二执不忘。故名贪著其事。</p> <lb ed="X" n="0223c19"/><lb ed="R039" n="0444b12"/><p xml:id="pX25p0223c1901">无著云。为破色身。故说尘界等。于中细䴲方便。及 <lb ed="X" n="0223c20"/><lb ed="R039" n="0444b13"/>无所见方便。尘甚多者。是细䴲方便。<persName>佛</persName>意以界喩 <lb ed="X" n="0223c21"/><lb ed="R039" n="0444b14"/>真身。尘喩化身。<persName>如来</persName>寧说碎为微尘。不说合为世 <lb ed="X" n="0223c22"/><lb ed="R039" n="0444b15"/>界。纔说一。早落二三。纔说个合。便成差别。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0223c23"/><lb ed="R039" n="0444b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">知见不生分第三十一</cb:mulu><head>〇知见不生分第三十一</head> <lb ed="X" n="0223c24"/><lb ed="R039" n="0444b17"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0223c2401"><l>知见不生雲遮月</l><l>忽闻风扫现团圆</l> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0224a" n="0224a"/> <lb ed="X" n="0224a01"/><lb ed="R039" n="0444b18"/><l>普天迊地光明朗</l><l>照破三千及大千</l></lg> <lb ed="X" n="0224a02"/><lb ed="R039" n="0445a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224a0201">此章是示以知见无见之<persName>佛</persName>知见。而嘱菩萨之住 <lb ed="X" n="0224a03"/><lb ed="R039" n="0445a02"/>于正见也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224a04"/><lb ed="R039" n="0445a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224a0401">须菩提。若人言<persName>佛</persName>说我见。人见。众生见。寿者见。须菩 <lb ed="X" n="0224a05"/><lb ed="R039" n="0445a04"/>提。于意云何。是人解我所说義不。</p><p xml:id="pX25p0224a0514" cb:place="inline">不也<persName>世尊</persName>。是人不 <lb ed="X" n="0224a06"/><lb ed="R039" n="0445a05"/>解<persName>如来</persName>所说義。</p><p xml:id="pX25p0224a0607" cb:place="inline">何以故。<persName>世尊</persName>说。我见。人见。众生见。寿 <lb ed="X" n="0224a07"/><lb ed="R039" n="0445a06"/>者见。即非我见。人见。众生见。寿者见。是名我见。人见。 <lb ed="X" n="0224a08"/><lb ed="R039" n="0445a07"/>众生见。寿者见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224a09"/><lb ed="R039" n="0445a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224a0901"><persName>如来</persName>说一切众生。皆有<persName>佛</persName>性。是真我见。说一切众 <lb ed="X" n="0224a10"/><lb ed="R039" n="0445a09"/>生。无漏智性。本自具足。是人见。说一切众生。本无 <lb ed="X" n="0224a11"/><lb ed="R039" n="0445a10"/>烦恼。是名众生见。说一切众生。性本不生不灭。是 <lb ed="X" n="0224a12"/><lb ed="R039" n="0445a11"/>名寿者见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224a13"/><lb ed="R039" n="0445a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224a1301">须菩提。发阿耨多罗三藐三菩提心者。于一切法。应 <lb ed="X" n="0224a14"/><lb ed="R039" n="0445a13"/>如是知。如是见。如是信解。不生法相。</p><p xml:id="pX25p0224a1415" cb:place="inline">须菩提。所言法 <lb ed="X" n="0224a15"/><lb ed="R039" n="0445a14"/>相者。<persName>如来</persName>说即非法相。是名法相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224a16"/><lb ed="R039" n="0445a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224a1601">于一切法。应如经中所言。如是知而明理。如是见 <lb ed="X" n="0224a17"/><lb ed="R039" n="0445a16"/>而识别。如是信心解悟。如是便不生法相矣。法到 <lb ed="X" n="0224a18"/><lb ed="R039" n="0445a17"/>悟时。法便不用。尙有法相乎。故曰即非。曰是名。言 <lb ed="X" n="0224a19"/><lb ed="R039" n="0445a18"/>不生法相者。不于法取著也。<persName>如来</persName>所说。是扫众生 <lb ed="X" n="0224a20"/><lb ed="R039" n="0445b01"/>之见而空之。非标自<anchor xml:id="nkr_note_add_0224a2001" n="0224a2001"/><anchor xml:id="beg0224a2001" n="0224a2001"/>己<anchor xml:id="end0224a2001"/>之见而立之也。若众生无 <lb ed="X" n="0224a21"/><lb ed="R039" n="0445b02"/>此见。则<persName>如来</persName>亦无此说矣。总之分别不起。诸相何 <lb ed="X" n="0224a22"/><lb ed="R039" n="0445b03"/>自而生。不独无我相。亦无法相。幷非法相亦无。而 <lb ed="X" n="0224a23"/><lb ed="R039" n="0445b04"/>无无之见亦无矣。如是知见信解。正所谓如是降 <lb ed="X" n="0224a24"/><lb ed="R039" n="0445b05"/>伏。如是安住也。</p></cb:div></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0224b" n="0224b"/> <lb ed="X" n="0224b01"/><lb ed="R039" n="0445b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">应化非真分第三十二</cb:mulu><head>〇应化非真分第三十二</head> <lb ed="X" n="0224b02"/><lb ed="R039" n="0445b07"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0224b0201"><l>应化非真包古今</l><l>随缘应世本无心</l> <lb ed="X" n="0224b03"/><lb ed="R039" n="0445b08"/><l>灵<anchor xml:id="nkr_note_orig_0224001" n="0224001"/>几一脉威音外</l><l>无口先生昼夜吟</l></lg> <lb ed="X" n="0224b04"/><lb ed="R039" n="0445b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224b0401">凡言持受。必兼言为他人说。受持之法。经中说<anchor xml:id="nkr_note_add_0224b0401" n="0224b0401"/><anchor xml:id="beg0224b0401" n="0224b0401"/>已<anchor xml:id="end0224b0401"/> <lb ed="X" n="0224b05"/><lb ed="R039" n="0445b10"/>详尽。演说之法。未曾阐明。所以于经末示之。是付 <lb ed="X" n="0224b06"/><lb ed="R039" n="0445b11"/>嘱处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224b07"/><lb ed="R039" n="0445b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224b0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0224b01" n="0224b01"/>须菩提。若有人以满无量阿僧祇世界。七宝。持用布 <lb ed="X" n="0224b08"/><lb ed="R039" n="0445b13"/>施。</p><p xml:id="pX25p0224b0802" cb:place="inline">若有善男子善女人。发菩提心者。持于此经。乃至 <lb ed="X" n="0224b09"/><lb ed="R039" n="0445b14"/>四句偈等。受持读诵。为人演说。其福勝彼。</p><p xml:id="pX25p0224b0917" cb:place="inline">云何为人 <lb ed="X" n="0224b10"/><lb ed="R039" n="0445b15"/>演说。</p><p xml:id="pX25p0224b1003" cb:place="inline">不取于相。如如不动。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224b11"/><lb ed="R039" n="0445b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224b1101">七宝之福虽多。不如有人发菩提心。受持此经四 <lb ed="X" n="0224b12"/><lb ed="R039" n="0445b17"/>句。为人演说。其福勝彼。说法善巧方便。观根应量。 <lb ed="X" n="0224b13"/><lb ed="R039" n="0445b18"/>种种随宜。是名为人演说。所听法人。有种种相貌 <lb ed="X" n="0224b14"/><lb ed="R039" n="0446a01"/>不等。不得作分别之心。但了空寂如如之心。无所 <lb ed="X" n="0224b15"/><lb ed="R039" n="0446a02"/>得心。无取捨勝负心。无希望心。无生灭心。是名如 <lb ed="X" n="0224b16"/><lb ed="R039" n="0446a03"/>如不动心也。</p> <lb ed="X" n="0224b17"/><lb ed="R039" n="0446a04"/><p xml:id="pX25p0224b1701">无著云。为说法不染故。以有如是大利。故决定演 <lb ed="X" n="0224b18"/><lb ed="R039" n="0446a05"/>说。如是演说。即无所染。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224b19"/><lb ed="R039" n="0446a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224b1901">何以故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224b20"/><lb ed="R039" n="0446a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224b2001"><persName>佛</persName>宜常住世间为众生说法。何故入涅槃耶。恐人 <lb ed="X" n="0224b21"/><lb ed="R039" n="0446a08"/>生疑。故下释偈。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224b22"/><lb ed="R039" n="0446a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224b2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0224b02" n="0224b02"/>一切有为法。如梦幻泡影。如露亦如电。应作如是观。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224b23"/><lb ed="R039" n="0446a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224b2301">说经之终。复提醒四句偈等。总是万法归空。正申 <lb ed="X" n="0224b24"/><lb ed="R039" n="0446a11"/>结诸相非相意。曰不取于相。总结相皆虚妄以了 <pb ed="X" xml:id="X25.0486.0224c" n="0224c"/> <lb ed="X" n="0224c01"/><lb ed="R039" n="0446a12"/>離相即<persName>佛</persName>義。曰如如不动。总结无所住心。以了应 <lb ed="X" n="0224c02"/><lb ed="R039" n="0446a13"/>住降伏義。又以一切法作六种观。观此透彻。自然 <lb ed="X" n="0224c03"/><lb ed="R039" n="0446a14"/>空视一切。此中浑是一个阿耨多罗三藐三菩提 <lb ed="X" n="0224c04"/><lb ed="R039" n="0446a15"/>心。何弗安住。何待降伏哉。观即般若妙智。能观既 <lb ed="X" n="0224c05"/><lb ed="R039" n="0446a16"/>是妙智。所观无非妙境。如是观。乃了化身即法身。 <lb ed="X" n="0224c06"/><lb ed="R039" n="0446a17"/>法身不碍涅槃也。</p> <lb ed="X" n="0224c07"/><lb ed="R039" n="0446a18"/><p xml:id="pX25p0224c0701">如梦。如幻。如泡。如影。如露。如电。悟心之人。称性而 <lb ed="X" n="0224c08"/><lb ed="R039" n="0446b01"/>起。无作自成。随缘而生。缘过即寂。何常有纤毫实 <lb ed="X" n="0224c09"/><lb ed="R039" n="0446b02"/>法。可容人住著。悟真空。则不住相观生灭。则警策 <lb ed="X" n="0224c10"/><lb ed="R039" n="0446b03"/>修行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224c11"/><lb ed="R039" n="0446b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224c1101"><persName>佛</persName>说是经<anchor xml:id="nkr_note_add_0224c1101" n="0224c1101"/><anchor xml:id="beg0224c1101" n="0224c1101"/>已<anchor xml:id="end0224c1101"/>。</p><p xml:id="pX25p0224c1106" cb:place="inline">长老须菩提。及诸比丘。比丘尼。优婆塞。 <lb ed="X" n="0224c12"/><lb ed="R039" n="0446b05"/>优婆夷。一切世间。天。人。阿修罗。闻<persName>佛</persName>所说。皆大欢喜。 <lb ed="X" n="0224c13"/><lb ed="R039" n="0446b06"/>信受奉行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224c14"/><lb ed="R039" n="0446b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0224c1401">此在祇园。说经<anchor xml:id="nkr_note_add_0224c1401" n="0224c1401"/><anchor xml:id="beg0224c1401" n="0224c1401"/>已<anchor xml:id="end0224c1401"/>毕。一切世间。天神。世人。与鬼神 <lb ed="X" n="0224c15"/><lb ed="R039" n="0446b08"/>中之兇类。谁不<g ref="#CB17199">惧</g>轮迴苦海。欣然迴头向<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0224c16"/><lb ed="R039" n="0446b09"/>感人如此。</p> <lb ed="X" n="0224c17"/><lb ed="R039" n="0446b10"/><p xml:id="pX25p0224c1701">记者记经<anchor xml:id="nkr_note_add_0224c1701" n="0224c1701"/><anchor xml:id="beg0224c1701" n="0224c1701"/>已<anchor xml:id="end0224c1701"/>毕。每说皆大欢喜。信受奉行。盖信受 <lb ed="X" n="0224c18"/><lb ed="R039" n="0446b11"/>而不奉行。幷信受亦虚。即欢喜何益。世之持经者。 <lb ed="X" n="0224c19"/><lb ed="R039" n="0446b12"/>宜于此处力加猛省。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0224c20"/><lb ed="R039" n="0446b13"/> <lb ed="X" n="0224c21"/><lb ed="R039" n="0446b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0224c2101">金刚般若波罗蜜经<note place="inline">竟</note></p></cb:div></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0207a2101" to="#end0207a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0207c0501" to="#end0207c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0208a0701" to="#end0208a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0208a0801" to="#end0208a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0209b2401" to="#end0209b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0209b2402" to="#end0209b2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0210b0801" to="#end0210b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0210b2101" to="#end0210b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0210b2201" to="#end0210b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0211a0301" to="#end0211a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">曰</lem><rdg wit="#wit.orig">日</rdg></app> <app from="#beg0211a2401" to="#end0211a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0211b2101" to="#end0211b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0211c1601" to="#end0211c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0211c2401" to="#end0211c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0212b0701" to="#end0212b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0212b2201" to="#end0212b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0212c1101" to="#end0212c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">第</rdg></app> <app from="#beg0213a0101" to="#end0213a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0213b2001" to="#end0213b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0214a1601" to="#end0214a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0214a1901" to="#end0214a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0214b1201" to="#end0214b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0214b1901" to="#end0214b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0215b2201" to="#end0215b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0215c1101" to="#end0215c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0217a1401" to="#end0217a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0218a0901" to="#end0218a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0218a1301" to="#end0218a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0218b1301" to="#end0218b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0218b1401" to="#end0218b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0220a0301" to="#end0220a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221a0301" to="#end0221a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221a1501" to="#end0221a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0222a1201" to="#end0222a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0222b0901" to="#end0222b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0223a0601" to="#end0223a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0223a1101" to="#end0223a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0223c0901" to="#end0223c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">抟</lem><rdg wit="#wit.orig">搏</rdg></app> <app from="#beg0224a2001" to="#end0224a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0224b0401" to="#end0224b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0224c1101" to="#end0224c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0224c1401" to="#end0224c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0224c1701" to="#end0224c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0208b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0208b01">正信序发起序</note> <note n="0208001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208001"><persName>佛</persName>弗音通</note> <note n="0208002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208002">伽疑跏</note> <note n="0208b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0208b02">正宗分二初直明问答二蹑迹除疑即下文二十七段也</note> <note n="0210b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0210b01">一断求<persName>佛</persName>行施住相疑</note> <note n="0210001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210001">几機通用</note> <note n="0210b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0210b02">二断因果俱深无信疑</note> <note n="0210b03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0210b03">三断无相云何得说疑</note> <note n="0211b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0211b01">四断声闻得果是取疑</note> <note n="0212b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0212b01">五断释迦燃灯取说疑</note> <note n="0212b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0212b02">六断严土违于不取疑</note> <note n="0212b03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0212b03">七断受得报身有取疑</note> <note n="0212001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212001">西疑面</note> <note n="0215b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0215b01">八断持说未脱苦果疑</note> <note n="0216b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0216b01">九断能证无体非因疑</note> <note n="0216b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0216b02">十断如遍有得无得疑</note> <note n="0218b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0218b01">十一断我住降伏有我疑</note> <note n="0218b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0218b02">十二断<persName>佛</persName>因是有菩萨疑</note> <note n="0218b03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0218b03">十三断无因则无<persName>佛</persName>法疑</note> <note n="0218b04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0218b04">十四断无人度生严土疑</note> <note n="0219b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0219b01">十五断诸<persName>佛</persName>不见诸法疑</note> <note n="0219b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0219b02">十六断福德例心倒疑</note> <note n="0220b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0220b01">十七断无为何有相好疑</note> <note n="0220b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0220b02">十八断无身何以说法疑</note> <note n="0220b03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0220b03">十九断无法如何修证疑</note> <note n="0221b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0221b01">二十断所说无记非因疑</note> <note n="0221b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0221b02">二十一断平等云何度生疑</note> <note n="0222b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0222b01">二十二断以相比知真<persName>佛</persName>疑</note> <note n="0222b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0222b02">二十三断<persName>佛</persName>果非关福相疑</note> <note n="0223001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0223001">木疑本或不</note> <note n="0223b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0223b01">二十四断化身出现受福疑</note> <note n="0223b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0223b02">二十五断法身化身一异疑</note> <note n="0224001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0224001">几与機同</note> <note n="0224b01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0224b01">二十六断化身说法无福疑</note> <note n="0224b02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="biao" target="#nkr_note_orig_0224b02">二十七＊入寂如何说法疑＊一三流通分（入ノ前ニ断ノ字，脱カ。マタ，一ハ剩字カ。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0207a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0207a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0207c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0207c0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0208a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0208a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0208a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0208a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0209b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0209b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0209b2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0209b2402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0210b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0210b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0210b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0210b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0210b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0210b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0211a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0211a0301">曰【CB】，日【卍续】</note> <note n="0211a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0211a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0211b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0211b2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0211c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0211c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0211c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0211c2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0212b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0212b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0212b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0212b2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0212c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0212c1101">［－］【CB】，第【卍续】</note> <note n="0213a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0213a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0213b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0213b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0214a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0214a1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0214a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0214a1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0214b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0214b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0214b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0214b1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0215b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0215b2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0215c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0215c1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0217a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0217a1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0218a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0218a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0218a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0218a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0218b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0218b1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0218b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0218b1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0220a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0220a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0221a1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0222a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222a1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0222b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0222b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0223a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0223a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0223a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0223a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0223c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0223c0901">抟【CB】，搏【卍续】</note> <note n="0224a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224a2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0224b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0224c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0224c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0224c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0224c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>